Fikir ve Sanat Eserleri Yasası ÅŸöyle demektedir:
"… Ayrıca bu nüshalar üzerinde hak sahipleriyle ilgili bilgilerin bulundurulması ve çoÄŸaltım amacının belirtilmesi zorunludur." Bu doÄŸrultuda, söz konusu yasa gereÄŸi, kitabı okumaya baÅŸlarken aÅŸağıdaki kriterlere sırası ile uyulması zorunludur:
1. "Ayrım 1" diye seslendirdikten sonra, aşağıdaki metin seslendirilecektir.
"Bu kitap, görme engelliler için .... projesi kapsamında M.E.B. Özel Irmak Okulları öÄŸrencileri tarafından seslendirilmiÅŸtir. Görme engelliler için hizmet veren kütüphaneler dışında kullanımı, çoÄŸaltılması, dağıtımı ve satışı yasalara aykırıdır."
2. "Seslendiren: Seslendirmeyi yapanın adı-soyadı söylenecektir."
3. Daha sonra aşağıda verilen maddeler şeklinde kitap bilgileri seslendirilecektir.
- Kitabın Adı
- Kitabın Özgün Adı
- Kitabın Yazarı
- Kitabın Çevirmeni
- Kitabın Türü
- Kitabın Yayınevi
- Kitabın Kaçıncı Baskı OlduÄŸu
- Kitabın Basım Tarihi
- Kitabın Baskı Yeri
- Kitabın Sayfa Sayısı
ÖrneÄŸin: Bir Dinazorun Anilari, Mina URGAN, YaÅŸantı, Yapı Kredi Yayınları, 47. baskı, Åžubat 1999, Istanbul, 353 sayfa
ÖrneÄŸin: Yüreginin Götürdügü Yere Git, Va'dove Ti Porta Il Cuore, Susanna TAMARO, Eren CENDEY , Roman, Can Yayinlari, 53. baski, 1998, Istanbul, 158 sayfa
NOT: SeslendirdiÄŸiniz kitapta yukarıdaki baÅŸlıklardan herhangi biri yoksa, lütfen o baÅŸlığı seslendirmeden bir sonraki baslığa geçiniz.
NOT: Hak sahipleri ile ilgili bilgiler çok önemlidir. (Yazarın adı, Yayınevi gibi)
4. "Kitabın Arkayüzü" denilerek, kitabın arka sayfasındaki tanıtım bilgileri okunacaktır.
NOT: Arkada, tanıtım bilgisi yoksa sonraki aÅŸamaya geçiniz.
5. Sırası ile;
- Kitabın Önsözü
- Ä°çindekiler
- Bölüm ve Alt BaÅŸlıklar
NOT: Bu başlıklardan var olanları seslendirmeniz yeterlidir.
6. "Ayrım 2"
6.1. Ayrım neden gereklidir?
- Dinleyen kiÅŸi, kitabı yarım bıraktıktan sonra tekrar döndüÄŸünde nerede kaldığını bilmesi ve oradan baÅŸlatması için gereklidir. Bu sayede her seferinde baÅŸtan baÅŸlamak zorunda kalmayacaktır.
6.2. Her ayrım başında yalnızca kaçıncı ayrım olduÄŸu söylenecektir.
ÖrneÄŸin; "Ayrım 2"; "Ayrım 3"; denecektir. Yalnız, CD ye kayıt edilirken Ä°ngilizce karakter kullanılacak ve "Ayrim 02"; "Ayrim 03" gibi isimlendirilecektir.
6.3. Her ayrımda kitabın bir bölümü seslendiriliyorsa ayrım ve sayısından sonra o bölümün adı seslendirilecektir.
ÖrneÄŸin; bir masal kitabi seslendiriliyorsa: "Ayrim02 de " "Çilli Tavuk" seslendiriliyorsa, dosya isimlendirilirken "Ayrim02CilliTavuk.mp3" olarak isimlendirilecek ve "ayrım iki çilli tavuk" olarak seslendirilecektir.
6.4. Edebi eserlerde en fazla 15-20 dakikada bir "Ayrım" yapılacaktır.
Çocuk kitaplarında bu süre 8-10 dakikayı geçmemelidir.
7. Kitabın okunması tamamlandığında "Kitabın Sonu" ifadesi kullanılır ve o günkü tarih söylenmelidir.
ÖrneÄŸin; Kitabın sonu, 12 Mart 2011
8. Son "Ayrım" da ise kitabın sonundaki kaynakça, indeks, sözlük gibi kısımlar (baÅŸlıklar dahil) okunmalıdır.
9. "Dip not" bulunduÄŸu cümlenin sonunda okunur. Okunurken dip not diye baÅŸlanır, Dip not, ilgili kelime ve açıklaması biraz daha hafif bir ses tonu ile okunarak farklı bir bölüm olduÄŸu hissettirilmelidir.
ÖrneÄŸin: Atinin üzerindeki ataman (1) yüksek sesle bağırdı.
Seslendirme ÅŸekli: "Dip not Ataman: Kazak reislerine verilen isimdir."
10. Parentez isareti içinde olan kelime ve cümlelerde ise; ses tonu deÄŸiÅŸtirilmeli ve yalnızca parentez iÅŸareti içinde olan kelimelerin parentez içinde olduÄŸu belirtilmelidir.
Örnegin: (Annemin kırmızı ayakkabısı)
"Parentez içinde annemin kırmızı ayakkabısı" ÅŸeklinde.
*Parantez içinde" diye baÅŸlayıp parantez içindeki kelimeyi seslendirdikten sonra içinizden 1_2 diye saymalı (yani bu kadar bir süre bekledikten) sonra kitabı seslendirmeye devam etmelisiniz.
11. Tırnak iÅŸareti içinde olan kelime ve cümlelerde ses tonu deÄŸiÅŸtirilmelidir.
12. Kitap içinde karşılaşılan kısaltma; önce kısa ve açık ÅŸekli ile okunmalı; daha sonra ki karşılaÅŸmalarda yalnızca kısa ÅŸekli ile okunmalıdır.
ÖrneÄŸin: "MEB Milli EÄŸitim Bakanlığı", daha sonraki karşılaÅŸmalarda yalnızca "MEB" ÅŸeklinde okunmalıdır.
13. "Yabancı kelime" seslendirme: Yabancı kelimelerle karşılaÅŸtığınızda yerde ancak o "Ayrım"ın sonunda önce kelimeyi özgün ÅŸekli ile söyleyip sonra tek tek harf olarak (harflerin Türkçe'de okunduÄŸu gibi) seslendirmelisiniz. Bu kelime ile daha sonraki karşılaÅŸmalarınızda sadece özgün söyleniÅŸi seslendirebilirsiniz.
ÖrneÄŸin;
BORÄ°S = Be, O, Re, Ä°, Se;
Ä°RÄ°NA = Ä°, Re, Ä°, Ne, A
PAVEL = Pe, A, Ve, E, Le
14. Seslendirme sırasında dil sürçmesinden kaynaklanan hatalar ve kelimenin yanlış okunması söz konusu olursa; seslendirme o cümlenin başından itibaren yeniden yapılmalıdır. Yanlış seslendirme anında kaydı durdurma iÅŸlemi yapılmamalıdır. Yanlış seslendirme durumunda, ya kaydın sonunda ilgili bölümden silinmeli, bulması kolay olması bakımından da kitaba iÅŸaret konulmalıdır. Ya da kayıt sırasında bekletmeye alınmadan 1-2 saniye bekleyip cümlenin doÄŸru ÅŸekli okunmalıdır.
15. Seslendirme sırasında, sayfa çevirme sesi duyulmamalıdır. Nefes alırken, daima ağızdan nefes alınmalı, nefes alırken dili oynatmamaya dikkat edilmelidir.
16. Seslendirici, kaydı farklı günlerde yapıyorsa ses tonu, vurgu farklılıkları oluÅŸabilir. Bunu önleyebilmek amacı ile seslendirici, önceki kayıttaki ses yüksekliÄŸini dinleyip aynı tonda kayda devam etmelidir.
17. Kayıtlardaki sesin, istenen kalitede olup olmadığını kontrol etmek için kayıt yapan kiÅŸi, sesini mutlaka kulaklıktan kontrol etmeli ve bu kulaklık üzerinde ses ayar düÄŸmesi olmamalıdır. Bu düÄŸmenin deÄŸiÅŸik ayarlarda olması kiÅŸinin yanılmasına yol açabilir.
18. Kitap okunurken oturulan sandalyenin, koltuÄŸun rahat olmasına özen gösterilmelidir. Rahat bir ortamda oturulması, diyaframın sıkışmasına engel olacağı için önemlidir. Masa üstü mikrofon kullanıldığı takdirde, mikrofon ile okuyucunun arasındaki mesafenin hep aynı ve uygun uzaklıkta olmasına özen gösterilmelidir. Çünkü, bu uzaklık deÄŸiÅŸtikçe kayıttaki ses ÅŸiddeti dikkat çekici ve rahatsız edici ÅŸekilde deÄŸiÅŸiklik göstermektedir.
19. Okutulan her kitap, onu seslendirecek kiÅŸinin ses özelliÄŸi dikkate alınarak seçilmelidir. ÖrneÄŸin, yumuÅŸak ve akıcı bir ses tonuna sahip bayan bir okuyucuya bir kahramanlık kitabı okutulmamalıdır.
20. Her kitabın okunma hızı ve tonlama ÅŸekli o kitabın özelliÄŸine uygun olmalıdır. ÖrneÄŸin, yetiÅŸkinler için okunan bir roman daha akıcı; çocuklar için okunan bir masal kitabı ise daha yavaÅŸ okunmalıdır.
DESTEĞİNÄ°Z Ä°ÇÄ°N TEÅžEKKÜRLER…