Dünyada her yıl Ocak ayının ikinci haftası (7–14 Ocak) Beyaz Baston Körler Haftası olarak kabul edilmektedir. Bizde Türkiye Körler Federasyonu ve Türkiye Görme Engelliler DerneÄŸi BaÅŸkanı Ahmet Cantürk ile söyleÅŸi yaptık:
Röportaj: Fahri SARRAFOÄžLU
Türkiye'de artık engellilere acınarak deÄŸil bir birey olarak bakılmasının mutluluk verici olduÄŸunu kaydeden Cantürk, buna raÄŸmen halen kat edilecek epey yol olduÄŸunun da altını çizdi. Cantürk ile yaptığımız söyleÅŸinin ayrıntıları ÅŸöyle:
ENGELLÄ° MUHTAÇ DEĞİL BÄ°R HAKKIN ÖZNESÄ°DÄ°R
2014 yılında görme engelli kardeÅŸlerimizin en büyük kazanımları neler oldu?
Özel olarak görme engellilerin kazanımından bahsetmemiz mümkün deÄŸildir. Ancak, tüm engelliler olarak kazanılan birkaç ÅŸeyden ve kaybı engellenebilmiÅŸ olanlardan bahsedebiliriz.
Bu bağlamda, 2014 yılının engelliler bakımından kazanımlarını:
1. BirleÅŸmiÅŸ milletler tarafından hazırlanan ve bir süredir ülkemizde de uygulanmakta olan, engelli hakları sözleÅŸmesinin, yaptırımlarını düzenleyen ek protokolü Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilerek, ülkemizde, kanun deÄŸerine ulaÅŸtı.
2. 13. mayıs 2014 tarihli çalıştayda, Aile ve Sosyal Politikalar bakanı AyÅŸenur Ä°slam, ilk defa devlet adına:(engellileri, artık kendilerine yardım edilmesi gereken muhtaç kimseler olarak deÄŸil, bir hakkın öznesi olarak gördüklerini açıkladı.)
Görme engelliler açısından engellenen kayıplara ise,
1. Ankara Mithat Enç Görme Engelliler Ä°lkokulu baÅŸta olmak üzere, özel eÄŸitim okullarının kapatılmasından vaz geçildi,
2. Önceki yıllarda, Ankara ve Ä°stanbul illerinde, milyonlarca liraya mal olarak dağıtılan navigasyon cihazları, görme engelliler tarafından kullanılamamıştı, ancak, bunların yeni versiyonları, Gaziantep ve KahramanmaraÅŸ gibi illlerde dağıtıldı, bunlar kullanılabilir durumda çıktılar. Ayrıca, daha önce dağıtılanlar deÄŸiÅŸtirilmediÄŸi veya yenilenmediÄŸi için, hepsi çöpe gitti. Ne ki: çıkan akıllı telefonlar, artık bunları, ihtiyaç olmaktan çıkardı.
MESLEK SAHÄ°BÄ° OLMALARI TEÅžVÄ°K EDÄ°LMELÄ°
Görmeme bir engel deÄŸil, çalışması mümkün olur dediÄŸimiz yeni alanlar var mı acaba?
20. Yüzyıl, görme engellilerin istihdam edilebileceÄŸi birkaç alanı, tartışılmayacak kadar netleÅŸtirmiÅŸti. Bunlar: alaylılar için santral operatrisliÄŸi, eÄŸitimliler için, avukatlık, öÄŸretmenlik vb. sosyal alanlar, sanatçılar bakımından da, müzisyenlik.Ne yazık ki: 21. yüzyıl, görme engellilerin yeni meslek alanlarını ortaya çıkaramadığı gibi, mevcutlarından da, kayıplara neden olmuÅŸ, bunların önemli bir kısmının nedeni, devlet uygulamalarından kaynaklanmıştır.
Zira: Özel eÄŸitim okullarının içini boÅŸaltmak ve kaynaÅŸtırılmış eÄŸitimin alt yapısını oluÅŸturmamak suretiyle, eÄŸitimden yoksun kalan görme engelli öÄŸrenciler, emsalleriyle yarışamaz, özellikle sayısal derslerde baÅŸarılı olamaz hale getirilerek, eski bildiÄŸimiz meslekleri icra edebilecekleri yüksek okullara giremez hale getirildiler.
DiÄŸer yandan, bilgisayar teknolojisi ve çaÄŸrı merkezlerinin hayatımıza giriÅŸiyle birlikte azalan ve/veya yok olan santral operatrisliÄŸinin çaÄŸrı merkezi elemanlığına dönüÅŸtürülebilmesi için, hiç bir teÅŸvik edici veya geliÅŸtirici çaba sergilenmediÄŸinden, alandaki ihtiyacın ortadan kalkmasıyla, bu alanda da, istihdam imkânları azalmıştır.
AR-GE'YE ÖNEM VERÄ°LMELÄ°
Bu konuda ilgili kurumlara düÅŸen sorumluluklar nelerdir?
Görme engellilerin istihdamının arttırılabilmesi ancak, Milli eÄŸitim Bakanlığı ve Türkiye iÅŸ kurumunun üzerlerine düÅŸen görevi yapmalarıyla mümkün olur.Milli EÄŸitim Bakanlığının, ivedi biçimde nitelikli görme engellinin yetiÅŸtirilebilmesi için, özel eÄŸitim okullarını güçlendirmesi gerekiyor. KaynaÅŸtırılmış eÄŸitime katılanların, desteklenmesini saÄŸlaması, böylelikle fırsat eÅŸitliÄŸini temini gerekirken, Türkiye Ä°ÅŸ Kurumu'nun da, elinde tutmakta olduÄŸu ve engelli istihdam etmeyen iÅŸyerlerinden alınarak oluÅŸturulan fonları, mevcut mesleklerin geliÅŸtirilmesi ve/veya yenilerinde baÅŸarılı olunabilmesi konusunda ar-ge yapması gerekir. Oysa bu gün, anılan fondaki kaynaklar, siyasal hesaplarla, anlamsız biçimde, haraç-mezat dağıtılmakta, amacı dışında, belli çevrelerin refah kaynağı olarak kullanılmaktadır.
HER Ä°NSANIN BÄ°R DÜNYA OLDUÄžU UNUTULMAMALIDIR
Özellikle giriÅŸimci olan, çeÅŸitli buluÅŸları olan görme engelli vatandaÅŸlarımız için özel bir çalışma olabilir mi?
Bizim temeldeki eksiÄŸimiz, anlayış ve algılamada ortaya çıkmaktadır. Ülke olarak, liberal ve piyasa anlayışını benimsemiÅŸ olmamıza raÄŸmen, görme engellilere yönelik tutumumuz, buna uygun düÅŸmemektedir. Oysa her insanın bir dünya olduÄŸunu, bireylerin her birinin bilgi, beceri ve yeteneÄŸinin, diÄŸeriyle kıyas kabul etmeyeceÄŸi bilinmelidir.
Bu çerçevede, Kategorize edici bir anlayışla, en baÅŸtan, görme engellilerin yapamayacakları iÅŸlerin tanımı yapacağımıza, her iÅŸin gerektirdiÄŸi altyapı ve ÅŸartları yerine getirme konusunda, görme engellileri eÄŸitirsek, baÅŸaran, dolayısıyla da, örnek oluÅŸturarak çığır açacak görme engellilerin ortaya çıkacağından kimsenin ÅŸüphesi olamaz.
Bu nedenle, giriÅŸimciliÄŸi dar anlamıyla, piyasa ekonomisi olarak anlamak yerine, arayış içerisinde olan insanların desteklenebilmesi olarak anladığımızda, kazancımızın çok yüksek olacağı kesindir.
2015 yılı için en acil beklentileriniz nelerdir?
Kuşkusuz yukarıdaki kaygılarımızın gereği olarak,
1. EÄŸitim alanının görme engellilerin ihtiyacına göre düzenlenmesi gerekiyor.
2. Ä°stihdam için yaratılmış olan kaynakların, amacı dışında kullanılmasının engellenmesiyle, doÄŸrudan, mesleki araÅŸtırmalar ve nitelikli insan kaynağı temini konusunda kullanılmasıdır.
3. Unutmayalım, yakın gelecekte muhtaç görme engelliler kitlesiyle karşılaÅŸtığımızda, bunun, onların suçu deÄŸil, onları bu hale düÅŸürenlerin günahı oluÅŸturacaktır.
NEDEN BEYAZ BASTON KÖRLER HAFTASI
GeçmiÅŸten bugüne beyaz baston, görme engelliler için sosyalleÅŸmeyi, bağımsız bir birey olmayı, toplumsal farkındalığı simgeleyen en önemli araçların başında yer almıştır. Beyaz baston, 20. yüzyıl baÅŸlarında Londra'da trafik kazası sonucu görme yetisini kaybeden bir fotoÄŸraf sanatçısının, çevredekilerin kendisini fark edebilmesi ve dikkat çekici olması amacıyla bastonunu beyaza boyamasıyla oluÅŸmuÅŸ ve baÅŸarılı olduÄŸu düÅŸünüldüÄŸünden 1931 yılında Fransız Körler Örgütü, görme engellilerin bastonunun beyaza boyanmasını ve beyaz baston adıyla simgeleÅŸtirilmesini kararlaÅŸtırmıştır. Bu uygulama tüm dünyada yaygınlaÅŸmış ve görme engellilerin kullandığı baston, beyaz baston olarak anılmaya baÅŸlamıştır