Tablo 2- İşitme engeli yüzdesi
kullanılarak özür durumuna göre tüm vücut fonksiyon kaybı oranı % hesaplama tablosu.
|
İşitme Engeli (%)
|
Tüm Vücut
Fonksiyon Kaybı oranı %
|
İşitme Engeli
(%)
|
Tüm Vücut
Fonksiyon Kaybı oranı %
|
|
0-1.7
|
0
|
50.0-53.1
|
18
|
|
1.8-4.2
|
1
|
54.2-55.7
|
20
|
|
4.3-7.4
|
2
|
55.8-58.8
|
22
|
|
7.5-9.9
|
3
|
58.9-61.4
|
24
|
|
10.0-13.1
|
4
|
61.5-64.5
|
26
|
|
13.2-15.9
|
5
|
64.6-67.1
|
28
|
|
16.0-18.8
|
6
|
67.2-70.0
|
30
|
|
18.9-21.4
|
7
|
70.1-72.8
|
32
|
|
21.5-24.5
|
8
|
72.9-75.9
|
34
|
|
24.6-27.1
|
9
|
76.0-78.5
|
36
|
|
27.2-30.0
|
10
|
78.6-81.7
|
38
|
|
30.1-32.8
|
11
|
81.8-84.2
|
40
|
|
32.9-35.9
|
12
|
84.3-87.4
|
42
|
|
36.0-38.5
|
13
|
87.5-89.9
|
44
|
|
38.6-41.7
|
14
|
90.0-93.1
|
46
|
|
41.8-44.2
|
15
|
93.2-95.7
|
48
|
|
44.3-.47.4
|
16
|
95.8-98.8
|
50
|
|
47.5-49.9
|
17
|
98.9-100.0
|
52
|
Tablo 3- İşitme kaybının derecesine
göre dört frekans için tahmini işitme eşik toplamı.
|
İşitme kaybı derecesi
|
Dört frekans için tahmini
işitme eşik toplamı
|
|
Çok hafif
|
100
|
|
Hafif
|
160
|
|
Orta
|
220
|
|
Orta-ileri
|
280
|
|
İleri
|
360
|
|
Çok ileri
|
368
|
Not: İşitme kaybına eşlik eden konuşma bozuklukları için tüm vücut fonksiyon kaybı oranı tablo 4
ve tablo 5 den yararlanarak
belirlenir, işitme engeline ait tüm
vücut fonksiyon kaybı oranına
Balthazard Formülü veya Birleşik
Değerler tablosu ile eklenir.
B-KONUŞMA VE SES
Bu bölümde
konuşma, duyulabilen, anlaşılabilen ve belirli bir süre devam ettirilebilen ses
sinyali üretebilmek şeklinde tanımlanmıştır.
Muayene
prosedürü
Muayene ortamı
olabildiğince sessiz olmalıdır. Değerlendirmenin standardı normal kişinin
günlük yaşamdaki ortalama performansıdır. Bu bağlamda ortalama kişinin
aşağıdaki kriterleri yerine getirdiği varsayılır.
a.
Kişi
yüksek sesle konuşabilmelidir.
b.
Kişi
fonasyonu tek nefeste en az 10 saniye sonuna kadar sürdürebilmelidir
c.
Kişi
en az 10 kelimelik cümleyi bir nefeste söyleyebilmelidir.
d.
Kişi
Türk dilindeki tüm fonetik üniteleri oluşturabilmeli ve bunları anlaşılır
biçimde birleştirebilmelidir.
e.
Kişi,
dakikada 75-100 kelime oluşturabilmeli ve konuşmanın akışını makul bir zamana
kadar sürdürebilmelidir. Konuşma hızı, 2 dakikada 125 kelimelik bir pasajı
okuyacak şekilde olmalıdır.
f.
Kişi
muayene eden kişiye yaklaşık 2.5 metre uzaklıkta olmalıdır.
Kişinin
konuşmasını, kişi “Jalenin Dünyası”
adlı kısa paragrafı okurken dinleyiniz. Bu egzersiz için hasta 2.5 metre uzaklıkta
olmalıdır. Okuma bilmeyen kişiden ise adını, soyadını, haftanın günlerini ve
ayları söylemesini isteyiniz. Kişinin konuşma hızı ile ilgili ilave bulgu
isteniyorsa 100’e kadar birer, birer saydırılabilir. Bu işin 60-75 saniyede
tamamlanması normaldir. Kişinin konuşma kapasitesi ile ilgili yargınızı sınıflandırma tablosuna ( Tablo 4) uygun
olarak, her üç sütuna da kaydediniz. Konuşma özrü sınıflandırma tablosunda
kaydedilen en yüksek özür oranına eşittir.
Jalenin Dünyası:
Jale, altı yaşında şirin, cıvıl cıvıl, ama nazlı bir kız
çocuğudur. Her sabah erkenden uyanır. Annesi ve babasına günaydın dedikten
sonra, elini ve yüzünü yıkar. Kahvaltıda, reçel, peynir, zeytin ve yumurtasını
yer, bir bardak süt içer. Dişlerini fırçalayıp sonra giysilerini ve ayakkabısını
giydikten sonra, annesi onu okula bırakır. Öğretmeni ve arkadaşlarıyla bütün
günü beraber geçirir. Makas kullanarak kağıt kesmek, resim yapmak, oyun oynamak
ve şarkı söylemek onun çok sevdiği faaliyetlerdir. Öğle yemeğini yedikten sonra
uyur. Çoğunlukla rüyasında çok sevdiği lale bahçelerinde oynadığını görür. Bir
saat sonra dinlenmiş olarak kalkar ve bahçede arkadaşlarıyla oyunlar oynar.
Akşam olunca annesi onu almaya gelir. Babası işten geldikten sonra, onunla
oynar ve çok sevdiği leylek masalını anlatır. Akşam yemeğinden sonra biraz
televizyon izleyerek günü bitirir.
Tablo 4- Konuşma ve ses
bozuklukları kriterleri.
|
Sınıflandırma
|
İşitilebilirlik
|
Anlaşılabilirlik
|
Fonksiyonel
Etkinlik
|
|
Sınıf 1
%
0-14
konuşma
engeli
|
Günlük
konuşma iletişimi ihtiyacının hemen hepsini karşılayacak şiddette konuşma
üretebilir ancak
bu
bazen efor gerektirebilir veya hastanın kapasitesini aşabilir
|
Günlük
konuşma iletişimi ihtiyacının hemen hepsini karşılayacak artikülasyon
hareketlerini yapabilir ancak bazen dinleyiciler hastadan tekrar etmesini
isteyebilir
veya
hasta bazı fonetik birimleri üretmekte zorlanabilir veya üretmesi mümkün
olmaz
|
Günlük
konuşma iletişimi ihtiyacının hemen hepsini karşılayacak artikülasyon ve
fonasyon fonksiyonlarını hızlı ve kolay şekilde gerçekleştirir ancak bazen
hasta tereddüt edebilir veya yavaş konuşabilir
|
|
Sınıf 2
%15-34
konuşma
engeli
|
Günlük
konuşma iletişimi ihtiyacının çoğunu karşılayacak şiddette konuşma
üretebilir; ortalama durumlarda duyulmakla birlikte otomobil, otobüs, tren,
istasyonlar ve restoranlarda duyulması zordur.
|
Günlük
konuşma iletişimi ihtiyacının çoğunu karşılayacak artikülasyon hareketlerini
yapabilir. Adını, adresini vs. söyleyebilir ve bu bir yabancı tarafından
anlaşılabilir. Bununla birlikte birçok hatası olabilir; bazen artikülasyonda
zorlandığı görülebilir.
|
Günlük
konuşma iletişimi ihtiyacının çoğunu
karşılayacak
artikülasyon ve fonasyon fonksiyonlarını hızlı ve kolay şekilde
gerçekleştirir, ancak bazen zorlandığı izlenimi alınır ve konuşma bazen kesik
kesik, tereddütlü ve yavaş olabilir
|
|
Sınıf 3
%35-59
konuşma
engeli
|
Günlük konuşma iletişimi ihtiyacının yakın sohbet
gibi bir kısmını karşılayacak şiddette konuşma üretebilir, ancak yukarıda
belirtilen gürültülü mekanlarda sesin şiddeti gittikçe düşer ve birkaç saniye
içinde duyulamaz olur.
|
Günlük
konuşma iletişimi ihtiyacının bir kısmını karşılayacak artikülasyon
hareketlerini yapabilir; aile ve arkadaşları ile iletişim kurabilir fakat
yabancılar hastayı anlamakta zorlanabilirler ve tekrar etmesini
isteyebilirler.
|
Günlük konuşma iletişimi
ihtiyacının bir kısmını karşılayacak artikülasyon ve fonasyon fonksiyonlarını
hızlı ve kolay şekilde gerçekleştirir fakat devamlı konuşmayı sadece kısa
süreler içinde sürdürebilir ve hızla yoruluyormuş izlenimi alınır.
|
|
Sınıf 4
%
60-84 konuşma engeli
|
Günlük konuşma iletişimi
ihtiyacının sadece çok az bir kısmını
karşılayacak şiddette
konuşma üretebilir; yakın bir dinleyici veya telefonda zorlukla duyulabilir,
duyulabilecek şiddette fısıldayabilir ama daha yüksek ses çıkaramaz.
|
Günlük konuşma iletişimi
ihtiyacının sadece çok az bir kısmını karşılayacak artikülasyon hareketlerini
yapabilir; bazı fonetik birimleri üretebilir; aile fertlerinin isimleri gibi
bazı sözcükleri yaklaşık olarak söyleyebilse de, bunun dışındakilerin
anlaşılabilirliği yoktur.
|
Günlük konuşma iletişimi
ihtiyacının sadece çok az bir kısmını karşılayacak artikülasyon ve fonasyon
fonksiyonlarını hızlı ve kolay şekilde gerçekleştirir. Tek sözcükler ve kısa
sözceleri söyleyebilir ama kesintisiz akıcı bir konuşma sağlayamaz; konuşma
zorla ve yavaş çıkar.
|
|
Sınıf 5
%85-100
konuşma
engeli
|
Günlük
konuşma iletişimi ihtiyacının hiç birini karşılayacak şiddette konuşma
üretemez.
|
Günlük konuşma iletişimi
ihtiyacının hiç birini karşılayacak artikülasyon hareketlerini yapamaz.
|
Günlük konuşma iletişimi
ihtiyacının hiç birini karşılayacak artikülasyon ve fonasyon fonksiyonlarını
hızlı ve kolay şekilde gerçekleştiremez.
|
Konuşma engellilik yüzdesi
kullanılarak özür durumuna göre tüm vücut fonksiyon kaybı oranı % hesaplanması için Tablo 5 kullanılır.
Tablo 5- Konuşma engellilik yüzdesi kullanılarak özür durumuna göre tüm vücut fonksiyon kaybı oranı % hesaplama
tablosu.
|
Konuşma Engeli Yüzdesi (%)
|
Tüm Vücut Fonksiyon Kaybı oranı %
|
|
0
|
0
|
|
5
|
2
|
|
10
|
4
|
|
15
|
5
|
|
20
|
7
|
|
25
|
9
|
|
30
|
10
|
|
35
|
12
|
|
40
|
14
|
|
45
|
16
|
|
50
|
18
|
|
55
|
19
|
|
60
|
21
|
|
65
|
23
|
|
70
|
24
|
|
75
|
26
|
|
80
|
28
|
|
85
|
30
|
|
90
|
32
|
|
95
|
33
|
|
100
|
35
|
C-DENGE
Vestibüler
bozukluklar hasta stabil olduktan sonra en az 6 ay süreyle takip edilip aşağıdaki kriterlere göre değerlendirilir.
Vestibüler Bozukluğun Kriterleri.
|
|
Tüm Vücut Fonksiyon
Kaybı oranı %
|
|
Sınıf
1
|
Vestibüler disequlibrium
işaretlerine ait destekleyici objektif bulguların olması ve günlük
aktivitelerin yardımsız gerçekleştirilmesi (bisiklete binmek, hastanın
işinin gerektirdiği kirişte-iskelede
yürümek gibi belli aktiviteler hariç)
|
5
|
|
Sınıf
2
|
Vestibüler disequlibrium
işaretlerine ait destekleyici objektif bulguların olması ve günlük
aktivitelerin yardımsız gerçekleştirilememesi (kişisel bakım ile ilgili basit aktiveteler, bazı ev işleri,
yürümek, başkasının kullanıldığı araca binip gezebilmek hariç)
|
20
|
|
Sınıf
3
|
Vestibüler
disequlibrium işaretlerine ait destekleyici objektif bulguların olması ve
günlük aktivitelerin yardımsız gerçekleştirilememesi (kişisel bakım hariç)
|
25
|
|
Sınıf
4
|
Vestibüler disequlibrium
işaretlerine ait destekleyici objektif bulguların olması ve günlük
aktivitelerin yardımsız gerçekleştirilememesi (hareket gerektirmeyen kişisel bakım hariç) eve bağımlı kalması
gereklidir.
|
30
|
D-YÜZ
Sınıf 1: Yüzdeki anormallik daha çok
cilt yapısındaki bozukluklar ve dış görünümle sınırlı
Fiziksel
görünümü bozan burun eğriliği 2
Dış kulağın
tek taraflı kaybı veya şekil bozukluğu 3
Frontal
kemikte çökme 5
Sınıf 2: Cilt bozukluğu olsun veya olmasın yüzün bir kısmının destek yapısında
kayıp olması
Yanakta, burun
veya frontal kemikte çökme 6
Burun ve sinüs
boşluğuna açılma ile birlikte maksilla’nın kısmi kaybı (medial duvar kaybı) 10
Tükürük bezi
kanallarının yaralanması veya hastalıkları sonucu sürekli fistül 7
Orbital
ve/veya intrakranial sekel bırakan komplikasyonlu sinüzitler (fonksion kaybı
ilgili
uzmanlık dalı tarafından
ayrıca değerlendirilecektir) 10
Dış kulağın
çift taraflı kaybı veya şekil bozukluğu 7
Sınıf 3:Yüzün anatomik kısmı veya
bölgesinde kayıp olması
Göz küresinin
tek taraflı kaybı (fonksion kaybı ilgili uzmanlık dalı
tarafından ayrıca
değerlendirilecektir) 15
Burunun
kozmetik deformiteye yol açan kısmi kaybı 15
Cerrahi veya
travma sonucu mandibula segmenter rezeksionu 13
Sınıf 4:Yüzde ileri derecede şekil
bozukluğu
Doğumsal
anomali, travma, kanser ve/veya kanser ameliyatına bağlı olarak normal yüz
anatomisinin aşırı bozukluğu 25
Burun ve sinüs
boşluğuna açılma ile birlikte maksilla’nın kısmi kaybı (medial duvara ilaveten
veya medial duvar dışında bir duvarının kaybı) 35
Cerrahi veya
travma sonucu hemimandibulektomi 33
Doku kaybı,
skarlı fiksasyon veya felce bağlı dilin fonksion kaybı (hafif) 25
Primer atrofik
rinit (ozena) 20
Travma, tümör
veya ameliyat sonrası bütün kalıcı dişlerin kaybı 17
Tam fonksion
bozukluğu yapan dudak arızaları 25
Sınıf 5:Bireyin fiziksel, psikolojik ve duygusal durumunu belirgin bir şekilde
etkileyen ve ileri derecede fonksion bozukluğuna yol açan yüz şekil
bozuklukları
Burnun
kozmetik deformiteye yol açan tam kaybı 47
Her iki göz küresinin
kaybı (fonksion kaybı ilgili uzmanlık dalı tarafından ayrıca
değerlendirilecektir) 47
Burun ve sinüs
boşluğuna açılma ile birlikte maksilla’nın tam kaybı (fonksion kaybı ile
birlikte alveoler çıkıntıda %50’den fazla kayıp) 45
Cerrahi veya
travma sonucu mandibüla ön segmentinde %50’den fazla kayıp 56
Doku kaybı,
skarlı fiksasyon veya felce bağlı dilin fonksion kaybı (Tam dil yokluğu veya
konuşma ve yutmayı zorlaştıracak derecede dilin en az 2/3’sinin alındığı dil
harabiyeti veya bilateral hipoglossal sinir paralizisi) 55
Ameliyat
edilemeyen burun, paranazal sinüsler, çene, ağız ve farinks tümörleri 65
E-KOKU VE TAT
DUYUSU KAYBI
Koku ve tat
duyusunun objektif olarak değerlendirilmesi mümkün olmadığından bu duyuları
bilateral olarak bozabileceğine karar verilen hastalık ve arızaların (yaygın
intrakranial, nazal veya oral tümörler, harici veya cerrahi travmalar,
konjenital anomaliler ve sendromlar, nörolojik veya dahili hastalıklar) varlığı
objektif olarak ortaya konulursa bu duyuların kaybolduğu kabul edilerek her
biri için %3 vücut fonksiyon kayıp oranı verilir. Bu değerlendirmenin
yapılabilmesi için tat veya koku kaybına sebep olan hastalık veya durum için
maksimum tedavi uygulanmış olmalıdır.
ÇİĞNEME VE
YUTMA
Çiğneme ve yutma
bozuklukları maximum rehabilitasyon uygulandıktan sonra diyet alımındaki
kısıtlamalara göre değerlendirilir.
|
Diyetteki Kısıtlamanın Şekli
|
Tüm Vücut Fonksiyon Kaybı
oranı %
|
|
Hasta sadece
yarı katı ve yumuşak diyetleri alabiliyor
|
10
|
|
Hasta sadece
sıvı gıdaları alabiliyor
|
30
|
|
Hasta ancak
nazogastrik sonda veya gastrostomi ile beslenebiliyor
|
50
|
G-HAVA YOLU DEFEKTLERİ SINIFLANDIRMASI
|
Sınıf 1
|
Sınıf 2
|
Sınıf 3
|
Sınıf 4
|
Sınıf 5
(Ağır Özürlü)
|
|
Tüm Vücut Fonksiyon
Kaybı % 5
|
Tüm Vücut
Fonksiyon
Kaybı % 10
|
Tüm Vücut Fonksiyon
Kaybı % 20
|
Tüm Vücut Fonksiyon
Kaybı % 40
|
Tüm Vücut
Fonksiyon Kaybı % 90+
|
|
Hava
pasajı
defekti
mevcut
|
Hava pasajı
defekti mevcut
|
Hava
pasajı
defekti
mevcut
|
Hava
pasajı
defekti
mevcut
|
Hava
pasajı
defekti
mevcut
|
|
İstirahat
halinde dispne yok
|
İstirahat halinde dispne
yok
|
İstirahat
halinde dispne yok
|
İstirahat
halinde dispne var ama hasta yatağa bağımlı değil
|
İstirahat
halinde
ciddi
dispne görülür, spontan solunum yetersizdir
|
|
Yürüme
merdiven çıkma gibi günlük hayatın normal aktivitelerinde; stres,
koşuşturma,
yokuş çıkma gibi
güç isteyen aktivitelerde
dispne
görülmez
|
Düz
satıhta yürüme, bir kat merdiven çıkma gibi gündelik yaşamdaki aktivitelerde
dispne görülmez. Stres, zorlanma, koşuşturma, yokuş çıkma gibi aktiviteler
sırasında dispne görülür
|
Arada
dinlenme süreleri olsa bile düz satıhta uzun süreli yürüme, bir kat merdiven
çıkma gibi gündelik yaşam
aktiviteleri
ve
stresli
aktivitelerde dispne
görülür
|
Kişisel
temizlik, giyinme gibi aktivitelerin dışındaki herhangi bir günlük
yaşam
aktivitesini yaparken dispne görülür
|
Respiratuar
ventilasyon gerekmektedir
|
|
Muayenede
aşağıdakilerden bir veya Birkaçı görülür: Orofarenks, larengofarenks,
larenks, üst trakea (4.halkaya kadar), alt trakea, bronşlarda parsiyel
obstrüksiyon veya burunda
(bilateral),
nazofarenksde komplet kalıcı obstrüksiyon (fonksiyonel veya anatomik)
|
Muayenede
aşağıdakilerden
bir veya birkaçı görülür: Orofarenks, larengofarenks larenks, üst
trakea (4.halkaya kadar), alt trakea, bronşlarda parsiyel obstrüksiyon veya burunda
(bilateral)
Nazofarenksde
komplet kalıcı obstrüksiyon (fonksiyonel
veya anatomik)
|
Muayenede
aşağıdakilerden
bir veya birkaçı görülür:
Orofarenks,
larengofarenks,
larenks,
üst trakea (4.halkaya kadar),
alt trakea, bronşlarda parsiyel
kalıcı obstrüksiyon (fonksiyonel veya anatomik)
|
Muayenede
aşağıdakilerden bir veya birkaçı görülür: Orofarenks, larengofarenks,
larenks, üst trakea (4.halkaya kadar), alt trakea,bronşlarda parsiyel kalıcı
obstrüksiyon (fonksiyonel veya
anatomik)
|
Muayenede
aşağıdakilerden
bir
veya birkaçı görülür: Orofarenks, larengofarenks, larenks, üst trakea
(4.halkayakadar), alt trakea, bronşlarda
parsiyel
kalıcı obstrüksiyon (fonksiyonel
veya
anatomik)
|
Respirasyon
mekanizması akciğerleri ve diğer hava pasajlarını kapsar. Hava pasajları ise
burun delikleri, nazal kaviteleri, ağız, farenks, larenks trakea ve bronşlar
oluşturur. Hava yolunda görülen patolojiler hava yolunun kısmen (stenoz) ve
tamamen (oklüzyon) kapanmasına sebep olabilir. Hava yolu defektlerinde dispne
en önemli semptomdur. Dispne hastanın normal yaşantasını sürdürmesini
engelleyebilir. Bu subjektif semptom, ilk önce egzersiz veya zorlanma sırasında
görülür. Eğer istirahat halinde de dispne varsa bu durum patolojinin oldukça
ciddi olduğunun bir belirtisidir. Dispne tek başına veya diğer semptomlarla
birlikte görülebilir. Hava yolu patolojileri nedeniyle oluşan kayıplar
sınıflandırılırken, uyku apnesi bu sınıflandırmaya dahil edilmemiştir.
Kalıcı trakeotomili ve stomalı hastalarda tüm
vücut fonksiyon kaybı oranı %25 olarak
belirlenmiştir.
ZİHİNSEL, RUHSAL, DAVRANIŞSAL BOZUKLUKLAR
A- Zeka Geriliği
1-Sınırda
mental kapasite(IQ 70-80)
25
2-Hafif (IQ
50-69) 50
3-Orta (IQ 35-49)
70
4-Ağır (IQ 20-34) 90
5-Çok ağır
(IQ 20’nin altında)
100
B- Şizofreni (Paranoid,
hebefrenik, katatonik, ayrışmamış, basit tip şizofreni ile post-şizofrenik
depresyon ve kalıntılı şizofreniyi içerir)
1-Tedaviyle
çalışma olanağı veren
45
2-Tedaviyle
çalışma olanağı vermeyen 80
C- Şizoaffektif bozukluk
(manik, depresif ve karışık tip)
1-Tedaviyle
çalışma olanağı veren
45
2-Tedaviyle
çalışma olanağı vermeyen 80
D- Sanrısal bozukluklar
(paranoya, paranoid psikoz, parafreni tanılarını içerir) 50
E- Yaygın gelişimsel
bozukluklar
1-Asperger Sendromu 40
2-Disintegratif
psikoz
80
3-Rett
Sendromu
80
4-Atipik
otizm (başka türlü adlandırılamayan yaygın gelişimsel bozukluk) 40
5-Otizm 80
GEÇİCİ FONKSİYON KAYBINA
NEDEN OLAN RUHSAL HASTALIKLAR *
NOT: *Bu gruptaki hastalıklar 1 yıl sonra kontrol gerektirir.
A- Beyin Hasarı, Beyin İşlev
Bozukluğu ve Bedensel Hastalıklara Bağlı Ruhsal Bozukluklar (organik
hallusinozis, organik duygudurum bozukluğu -manik, depresif karışık ve bipolar
tiplerini içerir-, organik sanrılı bozukluk, organik bunaltı bozukluğu)
1-Tedavi ile
işlevselliği tam düzelen
0
2-Tedavi ile
işlevselliği kısmen düzelen 30
3-Tedavi ile
işlevselliği düzelmeyen 60
B- Beyin Hasarı, Beyin İşlev
Bozukluğuna Bağlı Davranış Bozuklukları (organik kişilik bozukluğu
-frontal lob sendromunu
içerir-, beyin sarsılması sonrası-postkontüzyonel sendrom-)
1-Tedavi ile
işlevselliği tam düzelen 0
2-Tedavi ile
işlevselliği kısmen düzelen 30
3-Tedavi ile
işlevselliği düzelmeyen 70
C- Duygudurum Bozuklukları
a.Manik nöbet,
bipolar duygudurum bozukluğu, yineleyici depresyon)
1-Tedavi ile
işlevselliği tam düzelen 0
2-Tedavi ile
işlevselliği kısmen düzelen 30
3-Tedavi ile
işlevselliği düzelmeyen 70
b.İnatçı
duygudurum bozukluğu (siklotimi, distimi)
1-Tedavi ile
işlevselliği tam düzelen
0
2-Tedavi ile
işlevselliği kısmen düzelen 10
3-Tedavi ile
işlevselliği düzelmeyen 30
D- Nevrotik, stresle ilgili ve
somatoform bozukluklar, Fobik bunaltı bozukluğu, Panik bozukluğu, Dissosiyatif
bozukluk (konversiyon bozukluğu), Ağır stres tepkisi ve uyum bozukluğu,
Nevrasteni, Depersonalizasyon-derealizasyon sendromu, Travma sonrası stres
bozukluğu
1-Tedavi ile
işlevselliği tam düzelen 0
2-Tedavi ile
işlevselliği kısmen düzelen 25
3-Tedavi ile
işlevselliği düzelmeyen 50
Obsesif
Kompulsif Bozukluk
1-Tedavi ile
işlevselliği tam düzelen
0
2-Tedavi ile
işlevselliği kısmen düzelen 30
3-Tedavi ile
işlevselliği düzelmeyen 70
E- Psikoaktif Madde
Kullanımına Bağlı Ruhsal ve Davranışsal Bozukluklar (duygulanım bozukluğu,
bağımlılık sendromu, alkol ve madde kullanımına bağlı psikotik bozukluk -alkol
halusinozisi, alkol paranoyası-) **
1-Tedavi ile
işlevselliği tam düzelen
0
2-Tedavi ile
işlevselliği kısmen düzelen 20
3-Tedavi ile
işlevselliği düzelmeyen 35
NOT: **İş başvuruları ve vergi indirimi için düzenlenecek özürlü sağlık kurulu
raporlarında bu derecelendirme dikkate alınmaz.
F- Kişilik bozuklukları
1-Paranoid
kişilik bozukluğu
30
2-Şizoid
kişilik bozukluğu 30
3-Antisosyal
kişilik bozukluğu 30
4-Duygusal
yönden dengesiz kişilik bozukluğu (sınır kişilik bozukluğunu da içerir) 30
5-Narsistik
kişilik bozukluğu
30
6-Şizotipal
kişilik bozukluğu
30
7-Histriyonik
kişilik bozukluğu 15
8-Obsesif
Kompulsif kişilik bozukluğu 15
9-Çekingen
kişilik bozukluğu
15
10-Bağımlı
kişilik bozukluğu
15
G- Cinsel Kimlik Bozuklukları,
Cinsel Seçim Bozuklukları (transeksüalizm, fetişizm, gösterimcilik, çocuğa
cinsel sevi, sadomazoizmi içerir) ***
1-Tedavi
edilebilen
0
2-Tedavi
edilemeyen
15
NOT: ***İş başvuruları ve vergi indiriminde bu derecelendirme dikkate alınmaz.
Geçici fonksiyon kaybına neden olan
ruhsal hastalıklar bir yıl sonra değerlendirilip kesin karara varılır.
H- Özel Öğrenme
Bozuklukları 20
I - Dikkat Eksikliği ve
Hiperakivite Bozukluğu 20
I. SEBASE, EKRİN VE APOKRİN GLAND HASTALIKLARI (**), (***)
A- Rozasea
1-Orta
5
2-Şiddetli
10
3-Çok
şiddetli
15
B- Hidradenitis supurativa,
akne konglobata ve folliküler oklüzyon Triadı
1-Hafif
5
2-Orta
10
3-Şiddetli
20
4-Çok
şiddetli
40
C- Saçlı derinin diseke
edici folliküliti
1-Orta 5
2-Şiddetli 15
D- Hiperhidrosis
1-Orta 5
2-Şiddetli
10
3-Çok
şiddetli 20
II. KIL FOLLİKÜLÜ İLE İLGİLİ HASTALIKLAR (**), (***)
1-Alopesi
totalis
10
2-Alopesi
universalis 10
3-Hirsutizm
a-Orta
5
b-Şiddetli
10
4-Saç rengi
ve saç gövdesi anormallikleri (moniletrix vb) 5
III. EKZEMATÖZ DERMATİTLER (**), (***)
A- Atopik dermatit
1-Hafif:
Vücudun %0-19’unu kaplayan
5
2-Orta:
Vücudun %20-49’unu kaplayan 10
3-Şiddetli:
Vücudun %50-79’unu kaplayan 20
4-Çok
şiddetli: Vücudun %80-100’unu kaplayan 40
B- Dermatitler (Kontakt
dermatit, staz dermatit, dishidrotik ekzema) klinik şiddetine göre
değerlendirilecek.
1-Orta
5
2-Şiddetli
10
3-Çok
şiddetli
20
IV. ÇEŞİTLİ İNFLAMATUVAR
DERİ HASTALIKLARI (**), (***)
A- Psoriasis
1-Hafif:
Vücudun %0-19’unu kaplayan 5
2-Orta:
Vücudun %20-49’unu kaplayan 15
3-Şiddetli:
Vücudun %50-79’unu kaplayan 30
4-Çok
şiddetli: Vücudun %80-100’unu kaplayan psöriasis vulgaris ve generalize
püstüler
psöriasis 40
B- Pitriasis rubra pilaris,
liken planus
1-Hafif 5
2-Orta
10
3-Şiddetli 20
4-Çok şiddetli 30
C- Perforan dermatozlar
(Kryle Hastalığı vb.)
1-Orta 5
2-Şiddetli 10
3-Çok
şiddetli 20
V. PSİKİYATRİK ETYOLOJİLİ DERİ HASTALIKLARI (*), (**), (***)
Psikiatrik etyolojili deri hastalıkları (nörotik
ekskoriasyon, faktisiyel dermatit, vb.)
1-Orta
5
2-Şiddetli
10
3-Çok
şiddetli 20
VI. DERİ TÜMÖRLERİ
A.BENİGN
NEOPLAZM VE HİPERPLAZİLER
Kongenital
melanositik nevus:
1-1.5-20 cm
arasında olanlar
5
2-20
cm’den büyük 20
Kan damarlarının
benign neoplazm ve hiperplazileri: Kapiller anjiom, Kavernöz anjiom,
Lenfanjiom, lenfohemanjiom, Anjiokeratom, Klippel-Trenanuay-Weber, vb.
1-Hafif:
Vücudun %10-19’unu kaplayan 5
2-Orta:
Vücudun %20-49’unu kaplayan 10
3-Şiddetli: Vücudun %50-79’unu
kaplayan
20
4-Çok şiddetli: Vücudun %80-100’unu
kaplayan 30
5-Ayrıca
saçlı deri ve yüz bölümünün yarısından fazlasını kaplarsa 15
Hipertrofik skar
ve keloid
1-Hafif
(vücut yüzeyinin %1-9’unu kaplayan) 5
2-Orta
(vücut yüzeyinin %10-%19’unu kaplayan) 10
3-Şiddetli (vücut yüzeyinin
%20-49’unu kaplayan) 20
4-Çok
şiddetli: Vücudun %50-100’unu kaplayan 40
5-Ayrıca
saçlı deri ve yüz bölümünün yarısında fazlasını kaplarsa 15
B.DERİNİN PREMALİGN
TÜMÖRLERİ
Primer tümörün sebep olduğu veya bu tümöre yönelik tedavi sonrasında
gelişen doku veya fonksiyon kayıpları 5
C.DERİNİN MALİGN TÜMÖRLERİ:
Çalışabilir durumda ve
tedaviye cevap veren klinik evreli malign tümörü olan hastalar, primer tümörün
sebep olduğu veya bu tümöre yönelik tedavi sonrasında gelişen doku veya
fonksiyon kayıpları 10
İleri klinik
evreli malign tümörü olan tedaviye cevap vermeyen çalışamayacak durumda
olan hastalar
80
VII.FOTOSENSİTİVİTE VE GÜNEŞ IŞINLARI İLE TETİKLENEN
HASTALIKLAR(*), (**), (***)
1-Solar ürtiker, aktinik
retikuloid, persistan ışık reaksiyonu, polimorf ışık erüpsiyonu klinik şiddete
göre değerlendirilir.
1-Orta
5
2-Şiddetli
10
3-Çok şiddetli
20
2-Porfirialar
1-Hafif
10
2-Orta
20
3-Şiddetli
40
4-Çok
şiddetli 60
VIII. ERİTRODERMA 40
NOT: Altta yatan primer hastalık
için puan alamaz.
IX. PİGMENT BOZUKLUKLARI (**), (***)
Pigment
bozukluğu ile (Vitiligo, depigmentasyon ve melanoderma yapan hastalıklar)
seyreden hastalıklar
1-Vücut
yüzeyinin %20-%50’sini kaplayan 5
2-Vücut
yüzeyinin %50-%100’ini kaplayan
10
3-Albinizm 20
NOT: (a) Yüz ve ele lokalize lezyonlar için ayrıca %5 eklenir.
(b) Tanımlanmış
başka bir hastalık varsa puan almaz.
X. İMMUN, OTOİMMUN VE SİSTEMİK HASTALIKLARIN DERİ BULGULARI (*), (**),
(***)
Vaskulitler
1-Hafif 5
2-Orta
10
3-Şiddetli 20
4-Çok
şiddetli
40
Kronik
ve/veya tedaviye dirençli ürtiker ve anjioödem 10
Pannikülitler
(Lezyon şiddetine göre değerlendirilir)
1-Orta
5
2-Şiddetli 10
3-Çok
şiddetli
20
Behçet hastalığı
1-Tedavi
altında hafif ve orta derecede mukokutanöz Behçet hastalığı 10
2-Tedaviye
dirençli şiddetli mukokutanöz Behçet hastalığı 20
Otoimmün büllü
hastalıklar (Pemfigus vulgaris, büllöz pemfigoid, dermatitis herpetiformis ve
diğer otoimmün büllü hastalıklar)
1-Hafif
10
2-Orta
20
3-Şiddetli
40
4-Çok
şiddetli
60
Kronik bağ doku
hastalıkları
1-Hafif
5
2-Orta
10
3-Şiddetli
20
4-Çok
şiddetli
30
Reiter
sendromu: Sadece deri lezyonları için 5
Pyoderma
gangrenosum:
1-Hafif 5
2-Orta 10
3-Şiddetli 20
4-Çok
şiddetli 40
Sarkoidozis
1-Sadece deri
lezyonları için lokalize 5
2-Yaygın 10
Kronik Graft
Versus Host Hastalığı
1-Hafif 5
2-Orta 10
3-Şiddetli 20
4-Çok
şiddetli 30
Metabolik,
endokrin bozukluklar, depolanma hastalıkları ve sistemik malignitelerin deri
bulguları:
Sadece deri
lezyonları için 5
XI. GENETİK GEÇİŞLİ DERİ HASTALIKLARI (*), (**), (***)
İktiyozis grubu
hastalıklar:
1-Hafif 5
2-Orta 10
3-Şiddetli 30
4-Çok
şiddetli 60
NOT: Bu grup hastalıklarda hastalığın alt grupları (tipleri) göz önüne
alınmaksızın, lezyonların şiddeti tüm hastalık grubu bir bütün olarak düşünülüp
değerlendirilecektir.
Herediter
palmoplanter keratodermiler, Unna Thost, Mal de Melada, vb.
1-Hafif 5
2-Orta 10
3-Şiddetli 20
4-Çok
şiddetli 40
Nörokutanöz
hastalıklar (Nörofibromatosis, Tuberoz skleroz, Psödoksantoma elastikum, Ataksi
telenjiektazi, vb.)
1-Sistem
bulgusu olmayan, az sayıda deri lezyonları olan olgular 5
2-Yaygın deri
lezyonları olan olgular 10
Epidermolizis
büllosa
1-Hafif 20
2-Orta 40
3-Şiddetli 60
4-Çok
şiddetli 80
NOT: Bu grup hastalıklarda hastalığın alt grupları (tipleri) göz önüne
alınmaksızın, lezyonların şiddeti tüm hastalık grubu bir bütün olarak düşünülüp
değerlendirilecektir.
Hailey
Hailey Hastalığı
1-Orta 5
2-Şiddetli 10
3-Çok
şiddetli 15
Kseroderma
pigmentozum, Rothmund-Thompson Send., Diskeratozis konjenita, Werner send. vb.
1-Hafif
olgular 20
2-Orta
derecede 40
3-Şiddetli
olgular 60
4-Çok
şiddetli 80
Anhidrotik/Hipohidrotik ve hidrotik ektodermal displazi:
1-Sadece
deri lezyonları olan hafif olgular 5
2-Orta
derecede olgular 10
3-Şiddetli
olgular 20
4-Yaygın
ve çok şiddetli olgular 40
NOT: Bu grup hastalıklarda
hastalığın alt grupları (tipleri) göz önüne alınmaksızın, lezyonların şiddeti
tüm hastalık grubu bir bütün olarak düşünülüp değerlendirilecektir.
XII. VASKULER HASTALIKLARIN DERİ BULGULARI (**), (***)
Kronik bacak
ülserleri: (lezyon şiddetine göre)
1-Hafif 5
2-Orta 10
3-Şiddetli 20
4-Çok
şiddetli 30
Dekubitus
ülseri: (lezyon şiddetine göre)
1-Orta (Grade
II) 5
2-Şiddetli
(Grade III) 10
3-Çok
şiddetli (Grade IV) 20
XIII.
KUTANÖZ LENFOMA, LÖSEMİ, HİSTİYOSİTOZLAR
VE MASTOSİTOZLAR (**), (***)
Kütanöz T
Hücreli Lenfoma
1-Vücutta plak, papül veya
ekzematöz yama: Evre IA, IB 10
2-Yama, plak,
papül+dermopatik LAP: Evre IIA 20
3-Tümoral dönem+Lenf nodu
yok veya dermopatik LAP veya Sezary Send: Evre IIB, III 40
4-Yama, plak, papül, tümor,
Sezary send, patoloji pozitif lenf nodu: Evre IVA, IVB 60
5-Parapsoriazis Geniş plak 10
6-Küçükplak parapsoriasis /
Dijitat dermatoz, Pitriazis likenoides kronika 10
7-Lenfomatoid papülosis 10
MF dışı diğer kutanöz lenfomalar
1-Lokalize deri lezyonları
ve iyi seyir gösteren deri lenfomaları 10
2-Yaygın deri lezyonları
veya lokalize, ancak kötü seyir gösteren 20
3-Deri dışı tutulumu olan,
patolojik LAP(+), yaygın deri lezyonu, kötü prognoz 40
4-Yaygın deri lezyonu olan,
uzak metastazlı 60
Kutanöz
(Langerhans hücreli) histiyosistozlar
1-Hafif 5
2-Orta 10
3-Şiddetli 20
Kutanöz
Mastositozis
1-Mastositoma 5
2-Ürtikerya pigmentoza,
makulopapüler varyant ve Telenjektazia Makularis Eruptiva Perstans 10
3-Diffüz kutanöz mastositoz 20
XIV. MİKROBİAL AJANLARA
BAĞLI DERİ HASTALIKLARI (**), (***)
Lepra,
Kutanöz tüberkülozlar, Sistemik fungal infeksiyonlar, mukokütanöz Layşmanyazis
(Aktif dönemde, yeni tanı konmuş, tedavi altında) 20
NOT: Lepra, Kutanöz tüberkülozlar, Sistemik fungal infeksiyonlar,
Mukokütanöz layşmanyazis, konjenital ve geç sifiliz sonucunda gelişen sekeller
ilgili branşlarca değerlendirilir.
DİĞER DERİ HASTALIKLARI
Yukarıdaki
listede yer almayan deri hastalıkları ve sekellerine bağlı fonksiyon
kayıplarının değerlendirilmesinde aşağıdaki tablo kullanılabilir
NOT: (*) Hastalıkları değerlendirmede aşağıdaki tabloda belirtilen kriterler kullanılır.
1-HAFİF: (Tüm Vücut Fonksiyon
Kaybı % 0-9)
a-Hastanın
belirti ve semptomları sürekli veya aralıklı olarak mevcut.
b-Günlük
aktivitelerini kısıtlamıyor veya günlük aktivitenin birkaç aktivitesinde
kısıtlama veya bazı maddelere maruz kalma ile kısıtlama geçici olarak artıyor.
c-Tedavi
gerektirmeyebilir veya aralıklı tedavi gerektirebilir.
2-ORTA: (Tüm Vücut Fonksiyon
Kaybı % 10-24)
a-Belirti
ve bulgular sürekli veya aralıklı olarak mevcut.
b-Günlük
aktivitelerin bir kısmını kısıtlamakta.
c-Aralıklı
veya sürekli tedavi gerektirmektedir.
3-ŞİDDETLİ: (Tüm Vücut
Fonksiyon Kaybı % 25-39)
a-Belirti
ve bulgular sürekli olarak mevcut.
b-Günlük
aktivitelerinin bir çoğunu kısıtlamakta veya zaman zaman hastane veya evde
yatılı olarak mahsur kalmakta.
c-Aralıklı
veya sürekli tedavi gerekmektedir.
4-ÇOK ŞİDDETLİ: (Tüm Vücut
Fonksiyon Kaybı % 40 ve üzeri)
a-Belirti
ve bulgular sürekli olarak mevcut.
b-Günlük
aktivitelerin tüme yakınını etkilemekte veya hastane ya da evde uzun süreli
mahsur kalmakta.
c-Aralıklı
veya sürekli tedavi gerekmektedir.
(**) Eşlik eden hastalıklar, immünolojik veya hematolojik
bozukluklar ve hastalıkla ilgili
komplikasyonlar sonucu ortaya çıkan bozukluklar veya psikolojik veya
davranışsal bozukluklar ayrıca değerlendirilir.
(***) Dermatolojik hastalıkların özür durumuna göre
fonksiyon kayıp oranları bir yıllık kontrollerle değerlendirilir.
I. ANEMİLER
A. Aplastik Anemi (Akkiz ve
konjenital, Fanconi ve vb.)
1-Hafif
20
2-Orta
40
3-Ağır
veya terminal olgular
90
B. Hemolitik Anemiler
a. Eritrosit enzim defektleri, membran
defektleri
1-Hafif-orta kronik hemoliz bulgusu
olmayan 10
2-Hafif-orta kronik hemoliz bulgusu
olan 40
3-Ağır veya terminal olgular
80
b.
Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüri
1-Hafif-orta
40
2-Ağır ve Terminal vakalar
80
c. Oto-immün hemolitik anemiler
1-Hafif-orta
20
2-Tedavi devam ettikçe kontrolde
olan 40
3-Ağır veya terminal vakalar
80
C.Hemoglobinopatiler
a. Orak hücreli anemi
1-Yılda bir veya daha az oraklaşma
krizi geçiren hafif orta vakalar
40
2-Yılda birden fazla oraklaşma krizi
geçiren ağır ve terminal vakalar 80
b. Thalassemi
1-Minor
(anemi ve/veya hemoliz bulgusu olmayan taşıyıcılar sağlam kabul edilir) 10
2-Intermedia 30
3-Major
70
4-Ağır veya terminal safha 90
c.
Diğerleri (Anormal hemoglobinler)
1-Anemi ve/veya hemolize sebep olan
transfüzyon bağımlı olmayan 20
2-Anemi ve/veya hemolize sebep olan
transfüzyon bağımlı olan
80
II – POLİSTEMİLER
1-Sekonder
10
2-Primer (Polisitemia vera)
40
3-Ağır veya terminal safha
80
III – MYELOFİBROZİS
1-Hafif-orta
40
2-Ağır veya terminal safha
90
IV-
MYELODİSPLASTİK SENDROMLAR
1-Hafif-orta (tedavi
gerektirmeyen) 20
2-Hafif-orta (tedavi ile
kontrolde) 40
3-Ağır
veya Terminal Olgular
90
V – LÖSEMİLER
A. Akut Lösemiler
1-Tam Remisyonda (Remisyon sonrası
5. yıla kadar)
30
2-Tam Remisyonda (Remisyon sonrası
5. yıldan sonra) 10
3-Tedavisi
devam eden olgular 70
4-Remisyona
girmeyen
90
B. Kronik Lösemiler
a. Kronik Myelositik Lösemi
1-Kronik Faz 60
2-Akselere veya blastik faz
90
b. Kronik Lenfositik Lösemi
1-Evre I-II (Tedavi gereksinimi
olmayan) 10
2-Evre I-II (Tedavi gereksinimi
olan) 20
3-Evre III-IV
40
4-Ağır veya terminal vakalar
90
C. Monoklonal Gammapatiler
1-Benign Gammapatiler
10
2-Soliter plazmositom ve Smoldering
myeloma
30
3-Malign Gammapatiler (Remisyonda
veya tedavi ile kontrolde)
50
4-Malign Gammapatiler (Ağır veya remisyona girmeyen) 90
VI – KOAGÜLASYON VE HEMOSTAZ BOZUKLUKLARI
A.
Hemorajik Diatezler
a.Vasküler
nedenler
1-Bir yıldan daha uzun süre tedaviye
rağmen tekrarlayan
20
2-Diğer Vasküler nedenler (Transfüzyon
gerektirmeyenler)
10
3-Diğer Vasküler nedenler (Transfüzyon gerektirenler) 30
b. Trombosit Hastalıkları
a) Esansiyel trombositemiler
1-Hafif ve komplikasyonsuz 20
2-Hastalığa bağlı komplikasyonlu 40
b) İmmun trombositopenik purpura ve diğer
kronik trombositopeniler
1-Kronik ve tedavi gerektirmeyenler
(tedavi ile tam düzelmemiş ve en az bir yıl hiç tedavi ihtiyacı olmayanlar
dahil) 20
2-Kronik ve tedavisi devam
edenler 40
3-Tedaviye dirençli olanlar 80
c) Kalitatif Trombosit Hastalıkları
1-Tedavi gerektirmeyen
20
2-Yılda en az bir kez hayatı tehdit
eden kanaması olanlar 80
c. Koagülopatiler (Hemofili A ve
B, Von Willebrand Hastalığı Tip III)
1-Faktör Aktivitesi %1’in altı (en az
iki kez, farklı zamanda ölçülmüş)
80
2-Faktör Aktivitesi 1-5 (en az iki
kez, farklı zamanda ölçülmüş) 40
3-Faktör Aktivitesi %5-20 (en az iki
kez, farklı zamanda ölçülmüş) 20
B.
Herediter veya akkiz trombotik durumlar
1-En az bir kez tromboza sebep olmuş,
sekel bırakmamış trombotik durumlar 10
2-Tromboza sebep olmuş ve iki yıldan
daha az süre ile tedavi gerektiren ve tedavi altında olan olgulardaki trombotik
durumlar 20
3-Yılda iki veya daha fazla tromboza
sebep olmuş ve/veya sekel bırakmış veya ömür boyu tedavi gerektiren trombotik
durumlar
40
C.
Dissemine Intravasküler Koagülopati (Kronik) 20
VII– LENFOMALAR
a. Hodgkin Lenfoma
1-Evre I-II remisyonda (Remisyon
sonrası 5. yıla kadar) 20
2-Evre I-II remisyonda (Remisyon
sonrası 5. yıldan sonra) 10
3-Evre III-IV remisyonda (Remisyon
sonrası 5. yıla kadar) 40
4-Evre III-IV remisyonda (Remisyon
sonrası 5. yıldan sonra) 20
5-Remisyona girmeyen veya tedavi
sürecinde olan 80
b. Non-Hodgkin Lenfoma
1-Düşük dereceli remisyonda (Remisyon
sonrası 5. yıla kadar) 20
2-Düşük dereceli remisyonda (Remisyon
sonrası 5. yıldan sonra) 10
3-Remisyona girmeyen veya tedavi
sürecinde olan 70
4-Orta veya yüksek dereceli remisyonda
(Remisyon sonrası 5. yıla kadar)
40
5-Orta veya yüksek dereceli remisyonda
(Remisyon sonrası 5. yıldan sonra)
20
6-Remisyona girmeyen veya tedavi
sürecinde olan 80
VIII- KRONİK NÖTROPENİLER
1-Ağır (Kostmann Sendromu) 80
2-Siklik Nötropeniler
60
3-Diğer Kronik Nötropeniler 20
IX- ALLOJENİK KEMİK
İLİĞİ/KÖK HÜCRE NAKLİ
1-Hastalığı remisyonda, komplikasyonu olmayan ve immunosupressif
tedavi
almayanlar 10
2-Hafif-orta derecede komplikasyonu olan ve/veya immunosupressif
tedavisi
devam eden olgular
30
3-İleri derecede komplikasyonu olan ve/veya ağır-terminal olgular 80
NOT: İki yıldan daha kısa süre
içinde hastalığın aktivasyonunda ilerleme veya gerileme ihtimali olan
hastalarda raporun geçerlilik süresi belirtilmelidir.
KARDİYOVASKÜLER
SİSTEM
ARİTMİLER
Klas 1:
1-Kişi günlük
aktiviteleri esnasında asemptomatiktir, EKG veya Holter’de
aritmisi gösterilmiştir 10
2-Kişiye
aritmi nedeniyle ablasyon veya cerrahi işlem yapılmıştır ve günlük aktivite
sırasında asemptomatiktir 10
Klas 2:
Kişi günlük
aktiviteleri esnasında asemptomatiktir, EKG veya Holter’de aritmisi
gösterilmiştir ve aşağıdakilerden birisi varsa (fonksiyonel kapasite 1 veya 2);
a) ilaç
tedavisi veya kalıcı kalp pili ile semptomları giderilmiştir 20
b) aritmi
devam etmektedir ve organik bir kalp hastalığı vardır 20
c) aritmi
nedeniyle İCD implante edilmiştir 30
Klas 3:
1-Kişinin
ilaç tedavisi veya kalıcı kalp piline rağmen semptomları sürmektedir ve EKG
veya Holter’de aritmi gösterilmiştir (fonksiyonel kapasite 3) 40
2-Kişinin
aritmisini düzeltmek amacıyla ablasyon
veya cerrahi işlem veya İCD implantasyonu uygulanmıştır, fakat
semptomları devam etmektedir (fonksiyonel kapasite 3) 50
Klas 4:
Kişinin
aritmisini düzeltmek amacıyla aşağıdakilerden birisi uygulanmıştır fakat
aritmiye bağlı semptomları devamlıdır ve hastanın günlük aktivitelerini
engellemektedir (fonksiyonel kapasite 3
veya 4) 100
a)
İlaç
tedavisi d)
Cerrahi müdahale
b)
Kalıcı
kalp pili e) İCD
implantasyonu
c)
Kateter
ile ablasyon
PULMONER HİPERTANSİYON
Klas 1:
Asemptomatik;
Fizik muayene ve EKO veya sağ kateter ile Pulmoner arter sistolik basıncı
(PASB) 30-40 mmHg saptanan ve Pulmoner Hipertansiyon tanısı konmuş hastalar 10
Klas 2:
Günlük
fiziksel aktivitede hafif kısıtlaması olan ( NYHA 2), EKO veya sağ
kateter’de PASB: 40-50 mmHg saptanan
hastalar 25
Klas 3:
Günlük
fiziksel aktivitede ağır kısıtlaması olan (NYHA 3), EKO veya sağ kateter’de
PASB: 50-70 mmHg saptanan hastalar 50
Klas 4:
İstirahatte
dispne, göğüs ağrısı ve presenkopu olan veya en küçük aktivitelerde semptomları
ortaya çıkan (NYHA 4) ve/veya istirahatte sağ ventrikül yetmezliği belirti ve
bulguları olan
PASB: 70 mmHg üzeri hastalar
100
HİPERTANSİYON
Klas 1:
Antihipertansif tedavi kullanan ve komplikasyonu olamayan
kişiler 10
Klas 2:
Kişi
antihipertansif tedavi alıyor ve aşağıdakilerden birisi varsa 20
a)
Proteinüri d)
Hipertansif retinopati (Gunn belirtileri)
b)
Hipertansif
serebrovasküler hastalık e)
Sol ventrikül hipertrofisi
Klas 3:
Kişi
antihipertansif tedavi alıyor ve aşağıdakilerden iki veya daha fazlası varsa 50
a)
Diyastolik
kan basıncı > 120mmHg (maksimal tedaviye rağmen)
b)
Proteinüri
ve böbrek fonksiyon bozukluğu (serum kreatin ve BUN düzeylerinde artış veya
kreatin klerensi <%50 olması)
c)
Hipertansif
serebrovasküler hastalık ve kalıcı nörolojik defisit
d)
Sol
ventrikül hipertrofisi
e)
Hipertansif
retinopati (evre 3-4)
PERİKARD HASTALIKLARI
EVRE I:
Fizik muayene
ve ekokardiyografi ile perikard hastalığı tanısı konulan, fonksiyonel kapasite
NYHA sınıf-I ve konstriksiyon bulgusu olmayanlar 10
EVRE II:
Fizik muayene
ve ekokardiyografi ile perikard hastalığı tanısı konulan, iki veya daha fazla
perikardit atağı geçiren fonksiyonel kapasite NYHA sınıf-I ve konstriksiyon
bulgusu olmayanlar 20
EVRE III:
Fizik muayene
ve ekokardiyografi ile konstruktif perikardit tanısı konulan veya
perikardiektomi yapılan, fonksiyonel kapasite NYHA sınıf-II olanlar 30
EVRE IV:
Konstriktif
perikard hastalığı tanısı nedeniyle opere edilmesine rağmen bulguları devam
eden, NYHA sınıf III-IV hastalar 80
HİPERTROFİK KARDİYOMİYOPATİ
EVRE I:
Fizik muayene
ve laboratuar sonuçlarıyla hipertrofik
kardiyomiyopati tanısı konulan ve asemptomatik olan hastalar 50
EVRE II:
Fizik muayene
ve laboratuar sonuçlarıyla hipertrofik
kardiyomiyopati tanısı konulan ve tedaviye rağmen semptomatik olan hastalar 100
KALP YETMEZLİĞİ
EVRE I:
Fizik muayene
ve ekokardiyografi ile hafif kalp yetmezliği tanısı konulan ve NYHA sınıf–I
hastalar 10
EVRE II:
Fizik muayene
ve ekokardiyografi ile kalp yetmezliği
tanısı konulan, ejeksiyon fraksiyonu %50-60 olan ve tedaviye rağmen NYHA sınıf
–II hastalar 30
EVRE III:
Fizik muayene
ve ekokardiyografi ile kalp yetmezliği
tanısı konulan, ejeksiyon fraksiyonu %30-50 olan ve tedaviye rağmen NYHA sınıf
–III hastalar 50
EVRE VI:
Fizik muayene
ve ekokardiyografi ile kalp yetmezliği
tanısı konulan, ejeksiyon fraksiyonu %30’un altında olan veya NYHA sınıf
–III-IV hastalar 100
DOĞUŞTAN KALP HASTALIKLARI ( DKH )
Klas 1 :
A-Grubu 5
Fizik inceleme
veya laboratuvar sonuçları ile DKH saptanan, asemptomatik veya orta derecede
aktivite ile semptomu olmayan NHYA evre 1 hastalar; Bakteriyel endokardit
profilaksisi alan, başka ilaca gereksinimi olmayan, konjestif kalp yetersizliği
bulguları ve ağrısı olmayanlar ve Kalp boşluklarında dilatasyon veya
disfonksiyonu olmayan, hafif kapak yetersizliği veya darlığı olan, hafif
sol-sağ şantı bulunan ( Qp/ Qs < 1.5) hastalar.
B- Grubu
10
Düzeltici
ameliyat yapıldıktan sonra yukarıdaki kriterlere uygun hastalar.
Klas 2 :
A-Grubu
25
Fizik inceleme
veya laboratuvar sonuçları ile DKH saptanan,
günlük basit aktivite ile asemptomatik olan ancak orta düzeyde aktivite
ile semptomatik olan NHYA evre 2 hastalar veya semptomları önlemek için diyet
veya ilaç tedavisi gerektiren, konjestif kalp yetersizliği semptomları
olan veya senkop, göğüs ağrısı, emboli
veya siyanozu bulunan hastalar veya kalp boşluklarında dilatasyon veya
disfonksiyonu olan, orta derecede kapak yetersizliği veya darlığı olan, orta
düzeyde sol-sağ şantı bulunan ( Qp/ Qs
1.>2:1), sağ-sol şantı olmayanlar veya pulmoner vasküler rezistansı artan hastalar ( pulmoner vasküler rezistans
; sistemik vasküler rezistansın
yarısından küçük olanlar).
B- Grubu
30
Ameliyattan
sonra yukarıdaki kriterlere uygun hastalar.
Klas 3 :
A-Grubu
45
Fizik inceleme
veya laboratuvar sonuçları ile DKH saptanan,
günlük basit aktivite ile semptomatik olan NHYA evre 3 hastalar; diyet
veya ilaç tedavisi ile konjestif kalp
yetersizliği semptomları tamamen kontrol edilemeyen hastalar ve kalp
boşluklarında dilatasyon veya disfonksiyonu olan, ciddi kapak yetersizliği veya
darlığı olanlar, önemli sol-sağ şantı bulunan ( Qp/ Qs 1.>2:1),
ve pulmoner vasküler rezistansı
sistemik vasküler rezistansın yarısından büyük olanlar veya sağ-sol
şantı bulunanlar.
B- Grubu
50
Ameliyattan
sonra tedaviye rağmen, konjestif kalp yetersizliği semptomları devam eden
hastalar
Klas 4 :
A- Grubu 75
DKH semptomları
olan veya günlük basit aktivite ile konjestif kalp yetersizliği semptomları
gösteren NHYA evre 4 hastalar; diyet veya ilaç tedavisi ile konjestif kalp yetersizliği semptomları
kontrol edilemeyen hastalar ve kalp boşluklarında dilatasyon veya disfonksiyonu
olan, ciddi kapak yetersizliği veya darlığı olan hastalar, önemli sol-sağ şantı bulunan ( Qp/ Qs 1.>2:1) ve
pulmoner vasküler rezistansı sistemik
vasküler rezistansın yarısından büyük olanlar veya sağ-sol şantı bulunanlar.
B- Grubu
80
Operasyon
yapılmış fakat fonksiyonel klas 3 semptomları devam eden veya konjestif kalp
yetersizliği veya siyanozu devam edenler veya kardiyomegali, ciddi kapak
yetersizliği veya darlığı olanlar veya önemli sol-sağ şantı saptanan, sağ-sol
şantı bulunan veya pulmoner vasküler rezistansı yüksek olan hastalar.
KALP HASTALIKLARI
A. Kapak hastalıkları
Klas l hastalar
10
Fizik muayene ve laboratuvar sonuçlarına
göre hafif düzeyde kapak hastalığı
tespit edilmiş veya kapak hastalığı nedeni ile girişimsel-cerrahi olarak tedavi
edilmiş hastalarda aşağıdaki şartların varlığı; NYHA Sınıf 1 semptomlar ve sistolik kalp
yetmezliğine neden olan ventriküler fonksiyon bozukluğunun (mitral yetersizliği
hastalarında EF>%60, aort yetersizliğinde >%55, diğer durumlarda >%50)
ve ventriküler dilatasyona ait
bulguların olmaması.
Klas 2 hastalar
30
Fizik muayene ve
laboratuvar sonuçlarına göre orta düzeyde
kapak hastalığı tespit edilmiş veya girişimsel-cerrahi olarak tedavi
edilmiş hastalarda aşağıdaki şartların varlığı; NYHA Sınıf 2
semptomlar ve kalpte laboratuar testleri ile (EKG,
ekokardiyografi vb.) ortaya konmuş dilatasyon/hipertrofi varlığna rağmen
sistolik fonksiyonların normal olması (mitral yetersizliği hastalarında EF>%60, aort
yetersizliğinde >%55, diğer durumlarda >%50).
Klas 3
hastalar 50
Fizik muayene veya laboratuvar sonuçlarına
göre orta-ileri düzeyde kapak hastalığı
tespit edilmiş veya kapak hastalığı nedeni ile girişimsel-cerrahi olarak tedavi
edilmiş hastalarda aşağıdaki şartların varlığı; NYHA Sınıf 3
semptomlar ve laboratuvar bulguları ile ortaya konmuş
sol ventrikül sistolik fonksiyonlarında azalma (mitral yetersizliği
hastalarında EF %30-%60, aort yetersizliğinde %30-%55, diğer durumlarda
%30-%50).
Klas 4 hastalar
100
Fizik muayene veya laboratuvar sonuçlarına
göre orta-ileri düzeyde kapak hastalığı
tespit edilmiş veya kapak hastalığı nedeni ile opere edilmiş hastalarda
aşağıdaki şartların varlığı; NYHA Sınıf 4 semptomlar ve laboratuvar bulguları ile ortaya konmuş ciddi
ventrikül fonksiyon (EF<%30).
B. Koroner arter hastalığı
Klas l hastalar
10
Anjinası olsun veya olmasın fizik muayene
bulguları ve laboratuar testleriyle tanısı desteklenen hastalarda koroner anjiografi ile bir
koroner arterde % 50’den daha az darlık saptanması.
Klas 2 hastalar 30
Miyokard infarktüsü geçiren veya daha
önceden koroner arter hastalığı tanısı alan veya girişimsel-cerrahi koroner
işlem yapılan anjinası bulunan hastalarda aşağıdaki şartların varlığı; NYHA Sınıf 1 semptomlar veya ilaç tedavisi veya diyetle anjinanın kontrol
altında tutulabilmesi ve ayrıca
konjestif kalp yetmezliğinin bulgu ve semptomlarının yokluğu (EF
>%50).
Klas 3 hastalar 50
Miyokard infarktüsü geçiren veya daha
önceden koroner arter hastalığı tanısı alan veya girişimsel-cerrahi koroner
işlem yapılan anjinası bulunan hastalarda aşağıdaki şartların varlığı; laboratuar
yöntemleri ile (EKG, eforlu EKG, perfüzyon sintigrafisi v.b) devam eden
iskeminin saptanması veya bir koroner arterinde en az %50 oranında darlığın
anjiyografik olarak gösterilmiş olması ve ilaç tedavisi veya diyetle anjinanın kontrol
altında tutulabilmesi ve sol ventrikül fonksiyonlarının bozuk olmasına rağmen
(EF %30-%50) hastada NYHA Sınıf 2 semptomların varlığı.
Klas 4 hastalar
100
Miyokard infarktüsü geçiren veya daha önceden koroner arter hastalığı
tanısı alan veya girişimsel-cerrahi koroner işlem yapılan anjinası bulunan
hastalarda aşağıdaki şartların varlığı; laboratuar yöntemleri ile (EKG, eforlu
EKG, perfüzyon sintigrafisiv.b) devam eden iskeminin saptanması veya bir veya daha fazla koroner arterinde en az
%50 oranında darlığın anjiyografik olarak gösterilmiş olması
ve ilaç tedavisi veya diyete rağmen
hastada NYHA Sınıf 3-4 semptomların varlığı veya hastada ciddi sol ventrikül
fonksiyon bozukluğunun olması (EF<%30)
NOT)Kalp transplantasyonu olan kişilerin tüm vücut fonksiyon kayıp oranı % 70 olup, hastanın durumu kardiyovasküler sistem başlığı altında belirlenen maddelerle birlikte kalp fonksiyonları da değerlendirilecek ve takdir edilen vücut fonksiyon oranı Balthazard formülü ile
eklenerek tüm vücut fonksiyon kayıp oranı belirlenecektir.
DAMAR HASTALIKLARI
1- Tıkayıcı damar hastalığı
olanlar:
A-
Arteriosklerozis obliterans (ASO)
a- Distal arter
atımları palpe edilemiyor, 200 m üzerinde klaudikasyo intermittant var ve
trofik bozukluk yok, invaziv ve noninvaziv tetkiklerle (dopler,USG.Angio) damar
patolojisi tespit edilmiş, kol-bacak indeksi 0.50-0.95 değerinde olanlarda
1- Tıbbi
tedaviden istifade ediyor ise 20
2- Tıbbi
tedaviden istifade edemiyor ise 30
b- Distal arter
atımları palpe edilemiyor, 200 metrenin altında klaudikasyo intermittant var,
istirahat ağrısı (+) ve trofik bozukluk (ülser, atrofi vb.) var, invaziv ve
noninvaziv tetkiklerle (Doppler, USG, Periferik damar anjiyosu) damar
patolojisi tespit edilmiş; kol ve bacak basınç indeksi 0.50 veya altında değerde
olanlarda
1- Cerrahi tedaviden istifade etmiş olanlar 30
2- Cerrahi
tedaviden istifade edememiş olanlar 50
3-Birden
fazla damar lezyonuna yönelik operasyon olup istirahat ağrısı devam eden 60
NOT: Yukarıdaki maddelere
ilaveten amputasyon uygulananlara amputasyonla ilgili oranlar Balthazard ile
eklenir.
B- Tromboangitis obliterans (Buerger):
1-Sempatektomi ameliyatı yapılmamış ve
tıbbi tedaviden yararlanıyorsa 20
2-Sempatektomi yapılmış, trofik
bozukluk yok ama 200 metrenin üzerinde
klaudikasyo intermittant varsa
30
3- Sempatektomi yapılmış, trofik
bozukluğu ve iskemiye bağlı istirahat ağrısı olanlar 50
NOT: Yukarıdaki maddelere
ilaveten amputasyon uygulananlara amputasyonla ilgili oranlar Balthazard ile
eklenir.
2- Fonksiyonel damar
hastalığı olanlar (Reynaud Fenomeni, Akrosiyanozis vs.)
a- Trofik bozukluğu olmayanlar 20
b- Trofik bozukluğu olanlar (doku
nekrozu) 40
3- Travmatik damar hastalığı
olanlar
a- Cerrahi müdahale görmüş, dolaşım
bozukluğu olmayanlar 0
b- Cerrahi müdahale görmüş, dolaşım
bozukluğu ve iskemi bulguları olanlar 30
NOT: Cerrahi müdahale uygulanmasına rağmen amputasyon
uygulanan vakalar uzuv kaybı ile ilgili maddelere göre değerlendirilir.
4- Venöz sistem
hastalıkları: İnvaziv ve noninvaziv tetkiklerle tespit edilmiş derin ven trombozuna bağlı venöz dönüş
bozukluğu olanlar
a- Staz ülseri bulunmayanlar 20
b- Staz ülseri bulunanlar
1- Tek ekstremite 40
2- İki ekstremite 70
5- Lenf sistemi
hastalıkları: (İster konjenital, ister akkiz lenfödemi olanlar)
a- Hafif derecede lenfödemi olanlar 10
b- Orta derecede lenfödemi olanlar
1- Tek ekstremitede 20
2- İki ekstremitede 45
c- İleri derecede lenfödemi olanlar
(Yürüme ve hareketi engelleyecek
ölçüde) 80
GÖRME
SİSTEMİ
Sürekli görsel
işlev veya yapı bozukluğu , zeminde yatan medikal durumun, maksimal olarak
düzeltilmesinden sonra kalan, sürekli görme kaybı olarak tanımlanır.
Ölçülmesinde, işlevsel görmenin,
sayısal değerlendirilmesi esastır.
İşlevsel
görmenin bileşenleri:
1.
Görme Keskinliği
2.
Görme Alanı
3.
Diğerleri : * Kontrast ve glare sensitivite * Binokularite
* Supresyon * Renk görme
* Stereopsis * Diplopi
Çizelge
1- Görme işlev bozukluğu
değerlendirme prensipleri.
Ölçülen Görsel İşlevler Hesaplanan
Görsel Yetenekler
Görme
Keskinliği Puanı (GKP) İşlevsel keskinlik puanı (İKP)
(% 60 binoküler+%20 sağ+%20 sol)
göz görme keskinliği
puanı
Görme Alanı
Puanı (GAP) İşlevsel Alan Puanı (İAP)
(% 60 binoküler+%20 sağ+%20 sol)
göz görme alan puanı
Diğer görme problemleri
için opsiyonel ayarlama
İşlevsel görme puanı (İGP) Genel görme yeteneğinin hesabı İKP
X İAP /100
(diğer kayıplar dikkate alınabilir)
Görme sistemi işlev
bozukluğu (GSİB)
Görme
yeteneği kaybının hesabı
GSİB
= 100-İGP
Özür Durumuna Göre Tüm Vücut Fonksiyon Kayıp Oranı
Görme Sistemi İşlev Bozukluğu
Oranı Hesaplama Yöntemi:
1. Görme keskinliği ölçülür. Ölçülen keskinlik
değeri, Tablo 1 kullanılarak görme keskinliği puanına (GKP) çevrilir. GKP
100’ün üzerinde olabilir, ancak yeti kaybı görme keskinliği TAM (1,0 veya
20/20) den az olduğu zaman hesaplanır .
2. İşlevsel
Keskinlik Puanını (İKP) belirlerken, her bir gözdeki görme keskinliği
puanını birleştirmek için
3 x GKP
binoküler
1 x GKP sol
1 x GKP sağ /
5 formülü kullanılır.
NOT: Eğer görme alanı normalse ve bireysel bir düzeltme yapılması gerekmiyorsa, görme sisteminin işlev bozukluğu
oranı, görme keskinliği ile ilişkili bozukluk oranına eşittir (100-İKP). Bu
hallerde direkt Tablo 2 kullanılabilir.
3. Görme alanı muayenesi yapılır ve görme alanı puanı
(GAP) belirlenir (Görme alanı ile ilgili metne bakınız). Ölçülen alan
puanlarının her biri İşlevsel Alan
Puanına (İAP) çevrilir.
4. Her gözün alan puanlarından (GAP), tek bir İAP
oluşturmak için,
3 x GAP
binoküler
1 x GAP sol
1 x GAP sağ /
5 formülü kullanılır.
5. İşlevsel Keskinlik Puanı (İKP) ve İşlevsel Alan
Puanı(İAP) birleştirilerek İşlevsel
görme puanı (İGP) hesaplanır.
İKP X İAP /100 =
İGP
6. Görsel sistemin işlev bozukluğu (GSİB) oranını belirlemek için GSİB: 100 – İGP işlemi yapılır.
7. Eğer görme keskinliği ve görme alanında azalmaya
yol açmayan farklı bir işlev bozukluğu var ise (renk görme bozukluğu, kontrast
duyarlık azalması gibi) ve bu bozukluk kişide görsel işlev azalmasına neden
oluyor ise dokümante edilmesi şartı ile kişisel ayarlamalar yapılabilir.
8. Görme
sisteminin işlev bozukluğu oranından da, özür durumuna göre tüm vücut fonksiyon kayıp oranı hesaplanır.
DONANIM:
Standart
oftalmolojik değerlendirme için gerekli donanıma ilaveten, fonksiyonel
değerlendirme için aşağıdaki araçlar gereklidir.
1.Standardize edilmiş, uzak görme keskinliği harf
kartı
Ø
Görme
Keskinliği Muayenesi için, her sırada 5 harf bulunan, orantısal aralıklı ve
harf boyutunda geometrik progresyonu olan logaritmik kartlar (ETDRS)
kullanılmalıdır.
Ø
VA
20/200 civarında olduğu zaman, harf
kartının seçimi özellikle önemlidir, çünkü; 20/100 ile 20/200 arasında sıra
olmayan geleneksel kartlarda tanım 20/200 veya altı olur, 20/200 den daha az
olan, 20/125 olan bir hasta 20/200 olarak kaydedilir. Yeni kartlarda 20/200
veya daha az olan 20/160 olarak daha doğru yorumlanır.
Ø
Aydınlatılmış
bir odada, aydınlatılmış bir kart tercih edilir, çünkü bu şekilde, normal görüş
koşulları, yarı karanlık bir odada bir projektör kartından çok daha iyi temsil
edilir.
Ø
Normal
ve normale yakın görme aralıkları için, muayene uzaklığı eşelin hazırlandığı
uzaklık da dikkate alarak 4 veya 6 metre, az görme için 1 veya 2 metre
olmalıdır.
2.Standardize okuma testleri: Böyle testler opsiyoneldir.
Eğer yapılıyorsa, devamlı metin segmentli standardize testler kullanılmalıdır.
Harf boyutlarında geometrik progresyon önerilir. Harf boyutlarının tasarımı
M-unit de olmalıdır, çünkü punto ve Jaeger sayıları, karttan karta uyumsuzluk
gösterebilir.
3.Görme
alanı donanımı: Görme alanında bir kısıtlanma, iddia ediliyor veya
şüpheleniliyorsa, formal görme alanı testi için standardize donanım gerekir.
Görme alanı kısıtlanması iddia edilmiyorsa, ve hekim görme alanı defektinden
şüphelenmiyor ise alan kısıtlanmasının olmadığını onaylamak için bir
konfrantasyon görme alanı yeterli kabul edilebilir.
4. Kontrast duyarlık, glare (parlaklık) duyarlılığı
gibi konularla ilgili bir şikayet bildiriliyor ise, kontrast duyarlık ve glare
(parlaklık) testi gibi diğer fonksiyonel testler de uygulanabilir.
Görme Keskinliği:
1.Uzak görme keskinliği belirlenmesi esastır. Yakın
görme keskinliği opsiyoneldir.
2.Eğer uzak ve yakın görme keskinliği arasında bir
tutarsızlık varsa nedeni araştırılıp, açıklanmak koşuluyla yakın görme
keskinliği de değerlendirmeye ilave edilebilir.
3.Ölçümün mutlaka uluslararası standartlara uygun bir
kart ile ve önerilen çevre koşullarnada
yapılması gerekir.
4.Sıradaki karakterlerden yarısından fazlasını doğru
olarak (örneğin 5 in 3 ü ) okuyabildiği sıra okunmuş kabul edilebilir. Tüm
harflerin okunamadığı sıranın üst sırasının değeri görme keskinliği değeri
olarak belirlenir.
5.Kırma kusurunun düzeltilmesi: Görme yetersizliğinin
hesaplanması, en iyi düzeltilmiş görme keskinliğine göre yapılmalıdır.
Muayenede düzeltilmemiş ve düzeltilmiş görme keskinlikleri ayrı ayrı
belirtilmelidir. Eğer düzeltilmemiş ve uygun bir şekilde düzeltilmiş görme
keskinliği aynı ise bu bilgi açık olarak not edilmelidir.
6. Binokuler görüş, günlük yaşamda en sık kullanılan
görüşü temsil ettiği için, binokuler görüş mutlaka ölçülmelidir ve işlevsel
keskinlik puanının hesaplanmasında
esastır.
7. İşlev bozukluğunun hesaplanması, hastanın direkt
muayenesine dayandırılmalıdır. Ancak, zorunlu hallerde kayıtlar üzerinde
hesaplama yapılması gerekirse,
a.Binokuler keskinlik kaydı yoksa, iyi gören gözün
görme keskinliği binokuler keskinlik olarak hesaplanabilir. Ancak istisnai
durumlar unutulmamalıdır. Latent nistagmuslu hastalarda, binoküler bakışta
keskinlik daha iyi olabilir. Diplopili
veya distorsiyonlu bazı hastalarda, zayıf göz kapatıldığı zaman, diğer göz daha
iyi görebilir.
b.Parmak sayma ve el hareketleri üzerindeki kayıtlarda
Parmak sayma
…………………………… (metre) …. /60
El hareketleri
…………………………….. (metre) …. /300 şeklinde
hesaplanabilir.
Gerçekçi Koşulların Kullanımı:
Görme
sistemi işlevlerinin değerlendirilmesi, optimal koşullar
altındaki performansa dayandırılmalıdır. Günlük yaşamda, bu koşullar
sağlanmadığı zaman, bir istisna yapılabilir. Örneğin en iyi kontakt lensle
görebilen ancak lensi tolere edemeyen bir hasta, kırma kusuru açısından
interokuler farkı çok olan ve iki gözün tam düzeltmesini tolere edemeyen bir
hasta, günlük yaşama koşullarında veya iş yerinde sağlanamayacak kadar yüksek
veya düşük bir illuminasyon ile en iyi keskinlik sağlanan hasta gibi.
Bu ve benzeri
gibi durumlarda, değerlendirme gerçek yaşam koşullarında elde edilen ölçümlere
dayandırılmalıdır.
Multipl engelli
bireyler test edilirken, görme yetersizliği ile cevap verme yetersizliği arasında
ayrım yapılmalıdır.
Yakın Görme:
Okuma keskinliği
(yakın görme) nin ölçülmesi
opsiyoneldir. Eğer yakın görme keskinliği
uzak görme keskinliğinden anlamlı olarak daha kötü ise, İKP hesabında
göz önünde bulundurulabilir. Ancak mutlaka nedeni araştırılmalı ve rapora açık
olarak belirtilmelidir. Böyle hallerde,
İKP= İKP uzak
+İKP yakın /2 formülü kullanılır.
İşlevsel görme puanı-İGP :
İGP= İKP X
İAP / 100 formülü ile hesaplanır.
Örneğin İKP 80
ise (%20 yeti kaybı) ve İAP 75 ise (% 25 yeti kaybı )
İGP= %80 X %75 =
% 60 (%40 yeti kaybı) olarak hesaplanır.
Bu hesaplama,
rezidüel yeti skorlarına dayanarak yapılmalıdır. Yeti kaybı oranı toplayarak
veya çarparak yapılan hesaplar yanlış sonuç verir.
İlave Kurallar:
1.Hesaplamalarda 100’ün üzerinde olan İKP ve İAP 100
olarak alınmalıdır.Böylece performans, standart performansın altına düşerse
hesaplanır. Genellikle sağlıklı gözlerde
performans standart performanstan daha iyidir. Bu iyi performans
işlevsel puanların hesabında göz önünde bulundurulur ancak, impairment ratingde
bir azalmaya yol açmamalıdır.
2.Eğer görme alanı ile ilgili bir veri yoksa ve alan
kaybını düşündürecek bir klinik neden bulunmuyorsa, İAP 100 olarak kabul
edilir. Böyle bir olguda İGP, İKP ile aynıdır ve görsel sistemin işlev bozukluğu
oranı, keskinlik kaybına bağlı işlev
bozukluğu oranı ile aynıdır.
Görme Keskinliği Kaybının Hesaplanması İçin
Örnekler:
Bu örneklerde
görme keskinliği kaybının tek eksiklik olduğu, görme alanı ve diğer görsel
fonksiyonların normal olduğu kabul edilmiştir.
Örnek 1: 17 yaşında öğrenci tahtayı görmek için sınıfın ön sırasında
oturuyor. Sürücü eğitmeni, öğrencinin görme keskinliğinin az olduğundan
şüphelenmiş.
Şu andaki
semptomu: Uzak yol tabelalarını görmekte zorluk çekiyor.
Fiziksel
muayene: Oküler bir anormallik yok.
Tanı:
Açıklanmayan amliyopi, muhtemelen konjenital.
Klinik: VOU : 20/40
VOD : 20/40 ( Düzeltilmiş )
VOS
: 20/40
Görme alanı normal ( her 2 gözde ), visuel
fonksiyonlarda başka bir defisit yok.
İKP:
Tablo 2 yi
kullanarak İKP’nı hesapla
VOS 20/40 85 x3 = 255
VOD 20/40 85 x1 = 85
VOS 20/40 85 x1 = 85
425
İKP = 425 / 5 = 85
Görme sistemi işlev bozukluğu oranı: 100 – 85 = %
15
Yorum: Normale yakın veya hafif
görme kaybı sınırında kabul edilir. Bu sınırdaki kişiler genellikle okuma materyalini yakına getirmek ihtiyacı
duyarlar.
Örnek
2: 45 yaşında, kadın memur.
Anamnez: Sol
gözü çocukluğunda enüklee edilmiş.
Şu anki
semptomları: Tüm ofis fonksiyonlarını yapabiliyor.
Fizik muayene:
Sol gözde iyi uyumlu bir protezi var.
Tanı:
Retinoblastom hikayesi.
Klinik: VOU : 20/16
VOD: 20/16
VOS : O
VOU : 20/ 16 105 x3 = 315
VOD: 20/ 16 105 x1 =105
VOS: 0 0 x1= 0
420 / 5 = 84
Görme
sistemi işlev bozukluğu oranı :
100 – 84 = 16
Yorum: Görme keskinliğine göre
normale yakın. Sol gözde görme alanı kayıp. Bununla birlikte, bu kayıp VA
kaybından bağımsız olmadığından , görme keskinliği kaybını arttırmaz ve IGP,
İAP’na eşit olur
Örnek 3: 35 yaşında erkek.
Anamnez: Çiftçi,
birkaç yıl önce sol gözüne dal çarpmış.
Şikayeti:
Çiftçilik işlerini rahat yapabiliyor. Okuma ve bir sanat dalı ile ilgilenmiyor.
Fizik Muayene:
Sol gözde yoğun kornea skarı.
Tanı: Kornea
opesitesine bağlı görme kaybı. GKP
Klinik : VOU : 20 / 40 85
VOD : 20 / 40 (düzeltilmiş ) 85
VOS : 20 /400 35
İKP : 85 x 3 = 255
85 x 1 = 85
35x1 = 35
375 /5 = 75 100
– 75 =25
Yorum: Sol gözün görmesi örnek 1
den daha kötü olduğu halde hala normale yakın görme sınırlarında. Görme sistemi işlev bozukluğu oranının, az gören
gözün fonksiyonundan çok binoküler fonksiyondan etkilendiğine dikkat edilmeli.
Örnek 4: 70 Yaşında kadın
Anamnez: Ev
kadını, birkaç yıldır görmede tedrici bir kayıp fark etmiş. Cerrahi müdahale
istemiyor.
Şikayeti: Okuma
güçlüğü.
Tanı: Katarakta
bağlı görme kaybı.
Klinik: VOU : 20 /60
(düzeltilmiş )
VOD : 20 / 60( düzeltilmiş
VOS : 20 /800 (düzeltilmiş )
GKP İKP
VOU : 20 /60 75 3
x 75 = 22
VOD : 20 / 60 75 1
x 75 = 75
VOS : 20 / 800 20 1
x 20 = 20
320
/ 5 = 64
Görme sistemi
işlev bozukluğu oranı = 100 – 64 = 36
Yorum: 20 / 60 normale yakın
aralıkta olmasına karşın, diğer gözün kötü durumu, kişinin görme işlev bozukluğu sınırlarını orta görme
kaybı aralığına düşürmektedir. Bu durumdaki kişi, günlük yaşam aktivitelerini
gerçekleştirebilir, ancak okuma gibi, detay gerektiren işlerde bir el büyüteci
gibi yardımcı cihazlara ihtiyacı olabilir. Eğer VOU yok ise yukarıdaki örnekte
olduğu gibi VOU=VOD olarak kabul edilebilir.
Örnek 5: 25 Yaşında Kadın. Kolej öğrencisi, 10’lu yaşlarından
beri görme kaybı var.
Şikayeti:
Konuşan kitaplar ve video büyütücü kullanmak durumunda.
Fiziksel
muayene: Binoküler irregüler foveal refleks.
Tanı: Stargart
juvenil makulopati.
Klinik: VOU : 20 / 200 (düzeltilmiş
)----------à 50 ( GKP)
VOD : 20 / 320 (düzeltilmiş
)----------à 40
VOS : 20 / 200 (düzeltilmiş
)----------à 50
İKP : 3 x 50 :150
1 x 40 : 40
1 x 50 : 50
240 / 5 = 48
Görmel sistemi
işlev bozukluğu oranı : 100 – 48 = 52 %
Yorum: Ciddi görme kaybı
aralığında (legal körlük ), günlük yaşam aktivitelerinde cihazla bile
kısıtlanmalar olacaktır. Böyle kişiler, yardımcı cihazlara daha bağımlı olmak
zorundadır
Tablo 1- Görme keskinliği değerine
göre Görme Keskinliği Puanı hesaplama tablosu.
|
Görme Keskinliği Değeri (feet)
|
Görme Keskinliği Değeri (ondalık)
|
Görme Keskinliği Puanı
|
|
20/12,5
|
1,6
|
110
|
|
20/16
|
1,25
|
105
|
|
20/20
|
1,0
|
100
|
|
20/25
|
0,8
|
95
|
|
20/32
|
0,6
|
90
|
|
20/40
|
0,5
|
85
|
|
20/50
|
0,4
|
80
|
|
20/63
|
0,3
|
75
|
|
20/80
|
0,25
|
70
|
|
20/100
|
0,2
|
65
|
|
20/125
|
0,16
|
60
|
|
20/160
|
0,13
|
55
|
|
20/200
|
0,1
|
50
|
|
20/250
|
0,08
|
45
|
|
20/320
|
0,06
|
40
|
|
20/400
|
0,05
|
35
|
|
20/500
|
0,04
|
30
|
|
20/630
|
0,03
|
25
|
|
20/800
|
0,025
|
20
|
|
20/1000
|
0,02
|
15
|
|
20/1250
|
0,016
|
10
|
|
20/1600
|
0,0125
|
5
|
|
20/2000
veya daha az
|
0,01
veya daha az
|
0
|
|
Işık
hissi yok
|
|
0
|
Tablo 2- Görme keskinliği
yetersizliğinin sınıflandırılması.
|
Sınıf 1
%
0-9 arasında
görme
keskinliği yetersizliği
|
Sınıf 2
% 10-29 arasında
görme keskinliği
yetersizliği
|
Sınıf 3
% 30-49 arasında
görme keskinliği
yetersizliği
|
Sınıf 4
%
50-69 arasında
görme
keskinliği yetersizliği
|
Sınıf 5
% 70-89 arasında
görme keskinliği
yetersizliği
|
Sınıf 6
% 90-100 arasında
görme keskinliği yetersizliği
|
|
İGP >=91
|
İGP: 90-71
|
İGP: 70-51
|
İGP: 50-31
|
İGP: 30-11
|
İGP: <=10
|
|
Normal görme
|
Normale yakın görme
(hafif görme kaybı)
|
Orta derecede görme kaybı
|
Ağır görme kaybı
|
Çok ağır görme kaybı
|
Tüm(-e yakın) görme kaybı
|
|
Her iki göz görme
keskinliği 0,8 veya daha iyidir
|
Her iki göz görme
keskinliği 0,3 veya daha iyidir
|
Her iki göz görme
keskinliği 0,13 veya daha iyidir
|
Her iki göz görme
keskinliği 0,05 veya daha iyidir
|
Her iki göz görme
keskinliği 0,02 veya daha iyidir
|
Her iki göz görme keskinliği 0,02 den daha azdır
|
|
|
Bir göz 0,1 veya daha az;
diğeri normal
|
Bir göz 0,1 veya daha az;
diğeri 0,25
|
Bir göz 0,1 veya daha az;
diğeri 0,1
|
|
|
ÖZÜR DURUMUNA GÖRE TÜM VÜCUT FONKSİYON
KAYBI
Görme sisteminin yetersizliği ≤ 50
ise ; Özür durumuna göre tüm vücut fonksiyon kaybına eşit olarak kabul edilir.
Görme
sisteminin yetersizliği › 50 ise
;
Tüm vücut fonksiyon kaybı = 50 + 0.7 x (VSI -50)
formülü ile hesaplanır.
Tablo 3: Görme Sistemi yetersizliğine göre Tüm Vücut Fonksiyon Kayıp Oranı Tablosu
|
Görme Sistemi
Fonksiyon Kaybı
|
Tüm Vücut
Fonksiyon Kaybı
oranı %
|
Görme Sistemi
Fonksiyon Kaybı
|
Tüm Vücut
Fonksiyon Kaybı oranı %
|
|
51
|
50,7
|
76
|
68,2
|
|
52
|
51,4
|
77
|
68,9
|
|
53
|
52,1
|
78
|
69,6
|
|
54
|
52,8
|
79
|
70,3
|
|
55
|
53,5
|
80
|
71
|
|
56
|
54,2
|
81
|
71,7
|
|
57
|
54,9
|
82
|
72,4
|
|
58
|
55,6
|
83
|
73,1
|
|
59
|
56,3
|
84
|
73,8
|
|
60
|
57
|
85
|
74,5
|
|
61
|
57,7
|
86
|
75,2
|
|
62
|
58,4
|
87
|
75,9
|
|
63
|
59,1
|
88
|
76,6
|
|
64
|
59,8
|
89
|
77,3
|
|
65
|
60,5
|
90
|
78
|
|
66
|
61,2
|
91
|
78,7
|
|
67
|
61,9
|
92
|
79,4
|
|
68
|
62,6
|
93
|
80,1
|
|
69
|
63,3
|
94
|
80,8
|
|
70
|
64
|
95
|
81,5
|
|
71
|
64,7
|
96
|
82,2
|
|
72
|
65,4
|
97
|
82,9
|
|
73
|
66,1
|
98
|
83,6
|
|
74
|
66,8
|
99
|
84,3
|
|
75
|
67,5
|
100
|
85
|
Not:
Tablodaki küsuratlı rakamlar bir üst tam sayıya tamamlanır.
GÖRME ALANI YETERSİZLİĞİ
Görme alanındaki patolojiler kişilerin oryantasyon–mobilite konusunda
sorun yaşamasına neden olur ve çevredeki engel ve tehlikeleri fark
edemeyebilir. Görme alanı muayenesi için, hasta tarafından ifade edilen şikayet
olmadıkça ve anormallikten şüphelenmedikçe konfrontasyon görme alanı uygulanabilir.
Diğer tüm durumlarda eğitimli bir personel tarafından resmi görme alanı
muayenesi yapılmalıdır.
Konfrontasyon Metodu: Periferik
görme alanı muayenesi için muayene eden kişi, hastanın önüne oturur ve ellerini
periferden santrale doğru hareket ettirir. Bu test yalnız, hastanın görme alanı
kaybı şikayeti ya da şüpheli bir durum yoksa kabul edilir.
Tanjant Screen
muayenesinin standardize edilmesi güçtür ve kalıcı yetersizlik belirlenebilmesi
için, kabul edilebilir bir test olmadığı düşünülmektedir.
Goldmann perimetrisi: Kinetik bir görme alanı muayene yöntemidir.
Goldmann’ın III4e ile yapılan izopter, yetersizlik muayenesi için kullanılır.
Otomatik perimetri: Görme alanının yetersizlik (impairment) belirlenmesi muayenesinde 60
derece periferik görmenin test edilmesi gereklidir. Eğer görme alanı 20 derece
ve daha az kalmış ise, Humphrey 30-2 (veya eş değeri) kullanılabilir. Goldmann
perimetrisinin III4e izopterine, Humphrey otomatik perimetrisinde, 10 dB’lik
uyaranın karşılık geldiği kabul edilir.
Binoküler Görme Alanı: Fonksiyonel görme alanı değerlendirmesi binoküler
görme alanı, monoküler görme alanından daha önemlidir. Binoküler görme alanı
yapmanın problemleri (perimetrede konverjans miktarı ve fiksasyon
moniterizasyonu yapılamadığı için) nedeni ile her gözün ayrı ayrı görme alanı
ölçümü yapılır, bu iki görme alanını üst üste koyarak binoküler görme alanı
elde edilir.
GÖRME ALANI YETERSİZLİĞİNİN BELİRLENME YÖNTEMİ:
GÖRME
ALANI TEST DİYAGRAMI: Görme alanı
muayenesi çıktısında 25, 65, 115, 155, 195, 225, 255, 285, 315 ve 345’inci
derecelerde birer çizgi oluşturacak şekilde bir diyagram (plot) çizilir. Bu
diyagramda yarıçapı 10 derece olan merkezi alan, görme alanı skorunun %50’sini
oluşturur (Şekil-1). Bu açılara çizilen
çizgiler üzerinde 1-3-5-7-9-15-25-35-45-55-65 derecelere karşılık gelen
noktalar diyagram çizgileri üzerinde işaretlenir (Şekil-2). İşaretlenen
noktalar toplam 100 adettir.
Şekil
1- Görme alanı test diyagramı
taslağı alanı. Şekil 2- Test diyagramının görme
skoru belirlenmesinde kullanımı.
(1°, 3°, 7°, 5°,9°, 15°, 25°, 35°, 45°, 55°) 65°
Şekil 3-
Görme alanı test diyagramı.
GÖRME
ALANI SKORU (GAS): Görme alanı
yetersizlik oranını ölçmek amacıyla
kullanılır. Bu skoru belirlemek için, standart bir Goldmann görme alanı test
sonucu üzerinde, kişinin gördüğü noktaların
toplam sayısı grid kullanılarak bulunur. Görme alanının üzerine grid
konur ve hastanın gördüğü noktaların sayısı belirlenir. Toplam nokta 100’dür.
BİNOKÜLER
GÖRME ALAN SKORU: Her bir gözdeki
görme alanı kayıpları, diğer gözün sağlıklı alanları tarafından kapatılabilir.
Binoküler görme alanı muayenesinin otomatik perimetri ve Goldman perimetrisinde
uygulanması güçtür. Bu nedenle, her iki göz görme alan muayene sonucu üst üste
konarak binoküler görme alanı değerlendirilerek skor bulunmalıdır (Şekil-4).
Şekil 4- Binoküler görme alan skorunun belirlenmesi.
Ortalama olarak normal göz 100 değerlik skor elde
eder. Merkezi 10 derece yarı çaplı görme alanı primer görme korteksinin,
yaklaşık %50’sini oluşturur. Yarıçapı 10 derecelik merkez alandaki görme alan
kaybı, 20/200 (0.1)’lik görme keskinliği derecesinin, görme fonksiyonuna
karşılık gelir. Yani 0.1 görme keskinliğinin
oluşturduğuna denk yetiyitimi
oluşturur.
Ölçüm meridyenlerinin, yatay ve dikey meridyen
dışında, kadranlarda bulunması hemianopiler için özel kurallar oluşturma
gereğini ortadan kaldırdığı için tercih edilmişlerdir. Tam homonim hemianopi %50’lik görme alan
kaybı oluşturur.
Alt görme alanı üst alana göre %50 daha fazla ağırlık
taşır. Bunun nedeni alt görme alanının kişinin oryantasyon ve hareketliliğinin
sağlanmasında daha önemli olmasıdır.
ICD-9-CM, ağır, derin
ve tama yakın görme alanı kaybının görme alanının 10,5 ve 2,5 derece
yarı çaplı konsantrik kaybı olarak tanımlar. Bu kategoriler görme alanı skoru
ile yetersizlik hesaplanması ile de uyumludur.
HER İKİ GÖZ İÇİN GÖRME ALANI SKORUNUN BELİRLENMESİ:
Goldmann perimetrisi ile
değerlendirilmesi:
III4e uyaranı ile yapılan görme alanı muayene kağıdı
üzerine, hazırlanan diyagram konur
(Şekil-5). Görme alan muayenesinde görülen alanlar üzerinde kalan
noktaların sayısı belirlenir. Skotomlar içinde noktalar sayılmamalıdır. Görülen
noktaların toplamı muayenesi yapılan gözün Görme Alanı Skorudur.
Şekil 5- Goldmann perimetri çıktısında görme alan skorunun belirlenmesi otomatik
perimetri değerlendirilmesi.
Hupmhrey otomatik perimetrisindeki 10 dB’lik uyaran
karşılığı olacak uyaranlar görme alanı muayenesi için kullanılmalıdır. Görme
alanı muayenesinde hem santral hemde
periferik görme değerlendirilir. Eğer Humphrey 30-2 (veya eşdeğeri) görme
alanında, santral 20 dereceden daha az bir görne alanı kaldıysa (çerçeve,
pupilla büyüklüğü ve ptozis gibi artefakt yapacak unsurlar elendikten sonra),
periferik görme alanında kayıp olduğu düşünülerek yalnız santral 30-2 görme
alanı değerlendirilir. Eğer santral Humphrey 30-2 görme alanı normalse,
periferik kayıp aranmalı ve Humphrey 60-4 (veya eş değeri) ile değerlendirme
yapılmalıdır.
Her iki gözde görme alanı muayenesi eşik değerin
sayısal olarak belirlenebildiği, tercihen kısa süreli bir program yapılmalıdır.
Humphrey çıktısında 10 dB ve üzeri hassasiyet olan bölgelerin bir sınırı
çizilir. Goldmann perimetrisinde benzer bir izopter oluşturulur. Bundan sonraki aşama Goldmann değerlendirilmesi
gibidir. Görme alanının üzerine grid konur ve hastanın gördüğü noktaların toplamı
belirlenir.
Şekil
6- Otomatik perimetri çıktısı ile görme alan skorunun belirlenmesi.
Tek tek her iki gözün görme alanı skoru bu yöntemle belirlenir. Daha
sonra her iki gözün görme alanı diyagramları üst üste konarak binoküler görme
alanı skoru belirlenir. Bu skorun belirlenmesinde periferde yalnızca bir göz
ile görülebilen alanlar dışarıda kalacak şekilde her iki göz görme alan sayısal
değer çıktısı üst üste konulur. Bir gözle görülemeyip binoküler durumda diğer
gözle görülebilen alanlar normal kabul edilebilecek şekilde her iki göz için
görme alanı skoru belirlenir.
Santral skotom için ayrı bir kurala daha ihtiyaç vardır. Santral
skotomlar görme keskinliğini de olumsuz
etkiler. Temel formül kullanılırsa bir patoloji iki kez hesaplanmış olur. Bu
nedenle görme keskinliği skorundaki her bir 10 puanlık kayıp için, santral
bölgede grid üzerinde bir halka
üzerindeki 10 nokta çıkarılır. Bu ayarlama her iki göz için ayrı olarak
yapılmalıdır.
Bu işlemlerden sonra, işlevsel görme alan skoru aşağıdaki formül ile
belirlenir.
Tablo 4- Santral skotom için düzeltme tablosu.
|
Görme
Keskinliği Skoru
|
100-90
|
89-90
|
79-70
|
69-60
|
59-50
|
49 ve az
|
|
Yani: GKS
Kaybı
|
0-10
|
11-20
|
21-30
|
31-40
|
41-50
|
51+
|
|
Veya Görme
Keskinliği
|
≥20/30
|
≥20/50
|
≥20/80
|
≥20/125
|
≥20/200
|
≤20/200
|
|
Santral
Skotomu İhmal Etme Miktarı
|
----
|
2 derece
|
4 derece
|
6 derece
|
8 derece
|
10 derece
|
İŞLEVSEL GÖRME ALAN SKORUNUN BELİRLENMESİ:
Binoküler görme alan skoru……………………………. GAS
OUx3=....................
Sağ göz görme alan skoru ……………………………. GAS
OUx3=....................
Sol göz görme alan skoru ……………………………. GAS OUx3=....................
İşlevsel alan
skoru=..................... /5
GÖRME ALANINA BAĞLI YETERSİZLİK
ORANININ HESAPLANMASI
Görme alanına bağlı yetersizlik oranı = 100 - işlevsel alan skoru
GÖRSEL SİSTEMİN YETERSİZLİK
ORANI:
Bu bölümdeki yetersizlik oranları belirli şekillerde görme fonksiyon
kayıplarının günlük yaşam etkinlikleri üzerindeki etkisini tahmin etmek üzere
oluşturulmuştur. Görsel sistemin yetersizlik oranı = 100- işlevsel görsel skor,
formülü ile belirlenir. Görsel
sisteminin yetersizlik oranı şu şekilde hesaplanır. Her iki göz
için ayrı olarak görme keskinliği skoru ve görme alanı skoru belirlenir. İki
göz açık halde iken yani binoküler durumda yine bu iki skor belirlenir.
Daha sonra (%60 OU + %20 OD + %20 OS) formülü ile İŞLEVSEL GÖRME
KESKİNLİĞİ SKORU (İGK) ve İŞLEVSEL
GÖRME ALAN (İGA) SKORU belirlenir.
Bu iki skor belirlendiğinde İŞLEVSEL GÖRME SKORU (İGS) = İGK x İGA/100
formülü ile bulunur.
Görme sisteminin yetersizlik oranı ise 100-İGS formülü ile belirlenir. Görme sisteminin
yetersizlik oranı diğer yetersizlikler ve kişinin durumu da göz önüne alınarak
belirlenir.
Bu şekilde yapılan hesaplama, kişilerin görme kaybına karşı
geliştirdiği dengeleme mekanizmalarını dikkate almamaktadır. Fakat bu yöntem
dengeleme mekanizmaları ile yaşamını kolaylaştıran kişilerin hak kaybına da
neden olmamaktadır.
Hesaplanan yetersizlik oranı kişisel rehabilitasyon planları için ölçü
olmamalıdır. Çünkü görme yetersizliği olan her kişinin beklentileri ve
dengeleme mekanizmaları aynı değildir.
Görme keskinliği ve görme alanı dışında; kontrast duyarlık, glare
duyarlığı, renk görme, karanlıkta görme fonksiyonlarında ve binokülarite,
stereopsis, supresyon ve diplopi de görsel yetersizlik oluşturulabilir. Bu
patolojiler görme alanı ve görme keskinliğinde oluşan yetersizlikler dışında
bir yetersizlik oluşturulur ise sonuç yetersizlik oranına da yansıtılmalıdır. Bu yetersizlikler tatmin
edici şekilde dokumante edilmelidir ve en fazla 15 puanlık işlevsel görme skoru
azaltılması yapılmalıdır.
SİNDİRİM SİSTEMİ
Bu bölüm sindirim kanalı, karaciğer, safra yolları ve pankreas
tarafından oluşturulan sindirim sistemine ait kalıcı bozuklukların
değerlendirilmesindeki kriterleri açıklar.
1. ANA DEĞERLENDİRME
a) Semptom ve belirtilerin
yorumlanması: Birtakım bozukluklar günlük
aktiviteleri yapabilmeyi kısıtlayan semptomlarla ilişkilidir. Bu bilgi öznel ve
hatalı yoruma açık olduğunda bozukluk derecesini belirlemede tek kriter olarak
kullanılmamalıdır
Özefagus bozukluğunu işaret eden semptomlar disfaji, pirozis,
retrosternal ağrı, rejurgitasyon,
kanama ve kilo kaybını içerir. Ara sıra olan minör dispepsi, gaz, geğirme tüm
bireylerde görülen nonspesifik
semptomlardır.
Mide-duedonum bozukluğuna ait semptom ve işaretler bulantı-kusma, ağrı,
kanama, tıkanıklık, ishal, kilo kaybı, malnütrisyonun belli tiplerini içerir.
Birtakım bozukluklar hematolojik ve nörölojik bozukluklara yol açabilen
nütrisyonel eksiklikler doğurabilir ki bunlar da ayrı ayrı ele alınmalı ve
sindirim sisteminin bozukluklarıyla birlikte değerlendirilmelidir. İnce
bağırsak bozukluğuna ait semptomlar karın ağrısı, ishal, steatore, kanama,
tıkanıklık ve kilo kaybını içerir. Pankreas fonksiyon bozukluğuna ait semptom
ve belirtiler karın ağrısı, bulantı-kusma, ishal, steatore, kilo kaybı, kas
erimesi, sarılık, diabet ve genel halsizliktir, ancak bu sayılan semptomlarla
sınırlı değildir. Pankreas ile ilgili endokrin rahatsızlık sonucu oluşan
bozukluklar endokrin sistem bölümünde değerlendirilir.
Kolon, rektum ve anüs bozukluklarına bağlı semptom ve işaretler
abdominal, pelvik ve perineal ağrı, bağırsak alışkanlığının bozulması,
tenesmus, fekal inkontinans, kanama, apse, hemoroid, fissür, fistüldür.
Sistemik belirtiler ateş, kilo kaybı, halsizlik ve anemiyi içerir.
Hepatobilier bozukluklara ait semptom ve bulgular ağrı, bulantı-kusma,
iştahsızlık, güç ve dayanıklılık kaybı, infeksiyonlara direncin azalması, immün
yanıtın değişmesi, sarılık ve kaşıntıdır. İlerleyen karaciğer rahatsızlığının
komplikasyonları ödem, generalize asit, özefagus varisi ve hemorajiye yol açan
portal hipertansiyon, hepatik ensefalopati ve böbrek bozukluğuna yol açan
metabolik rahatsızlıkları içerir.
Karın duvarı bozukluklarına ait semptom ve işaretler tipik olarak
herniasyon yerinde sıklıkla postural değişiklikler ve artmış intraabdominal
basınçla ilişkili aralıklı ağrı, sıklıkla abdominal basınçla birlikte görünür
ve kaybolur. Omentum veya barsağın strangülasyonu ve özellikle inkarserasyonu
gibi komplikasyonlar nedeniyle daha akut ve yoğun ağrıyla ilişkili gözle
görülür, palpe edilir protrüzyon veya herniasyon yerinde şişlik gibi
semptomları içerir.
İnguinal ve femoral herniler
tipik olarak ağrılıdırlar ve daha yüksek inkarserasyon ve strongülasyon riskine
sahiptirler. Birçok karın duvarı hernileri cerrahi olarak düzeltilmeye gerek
duyar.
b) Klinik Çalışmaların
Tanımlanması: Özefagus bozukluğunu tespit
etmede faydalı objektif yöntemler (1) görüntüleme yöntemleri: floroskopi,
kontrastlı radiografi ve kompüterize tomografi (CT); (2) sitolojik biopsiyle
birlikte oral endoskopi; (3) manometri ve intraözefagial pH ölçümü gibi
fonksiyon testlerini içerir, ancak sadece bunlarla sınırlı değildir.
Mide-duedonum bozukluğunu tespit etmede faydalı objektif yöntemler (1)
görüntüleme yöntemleri: floroskopi, kontrastlı radiografi ve CT; (2) sitolojik
biopsiyle birlikte oral endoskopi; (3) gastrik sekretuar testler; (4)
malabsorbsiyon testleri; (5) gaita muayenesi ve (6) H.Pylori için üre-nefes testi gibi yöntemleri içerir, ancak sadece
bunlarla sınırlı değildir.
İnce bağırsak bozukluğunu tespit etmede faydalı objektif yöntemler (1)
görüntüleme yöntemleri: floroskopi, kontrastlı radiografi ve CT; (2) endoskopi
ve mukozal biopsi; (3) intestinal malabsorbsiyonu test eden ölçümler, fekal yağ
içeriği, üriner d-xylose atılım testi, C14 nefes testi ve Schilling testi gibi
yöntemleri içerir, ancak sadece bunlarla sınırlı değildir.
Pankreatik fonksiyon bozukluğunu tespit etmede faydalı objektif
yöntemler: (1) ultrasonografi; (2) Düz ve yan abdomen filmleri, radiografi, CT
ve endoskopik pankreatografi; (3) rehberli İnce iğne aspirasyon biyopsisi
(FNA); (4) serum glukoz seviyesi ve oral glukoz tolerans testi (OGTT); (5) kan,
idrar ve feçeste pankreatik enzim aktivitesi (6) terde elektrolit testleri ve
(7) sekretin testi gibi işlemleri içerir, ancak sadece bunlarla sınırlı
değildir.
Kolon, rektum ve anüs bozukluğunu tespit etmede faydalı objektif
yöntemler (1) dijital- endoskopik muayene, anoskopi, proktoskopi,
sigmoidoskopi, kolonoskopi; (2) biopsi; (3) fekal mikroskopi; (4) florosokopi
ve kontrastlı röntgenogram gibi tetkikleri içerir, ancak sadece bunlarla
sınırlı değildir.
Hepatobilier bozukluğunu tespit etmede faydalı objektif yöntemler (1)
Ultrasonografi (USG); (2) kontrastlı röntgen, perkutan ve endoskopik
kolanjiografi; (3) CT-magnetik rezonans görüntüleme (MRI); (4) sintigrafi; (5)
anjiografi; (6) karaciğer biopsisi; (7) safra yollarını ve diğer karaciğer
fonksiyonlarını değerlendiren laboratuvar
testlerini içerir, ancak sadece bunlarla sınırlı değildir.
Hernileri tespit etmede faydalı objektif yöntemler (1) karın duvarının
fizik muayenesi; (2) röntgen ile görüntüleme veya kontrastlı-kontrastsız CT
görüntüleme gibi testleri içerir, ancak sadece bunlarla sınırlı değildir.
c) Bozukluk Tespiti Kararı: Bozukluk türleri tablo 3-9
arası belirtilen organ ve sistemlere özgüdür. Bozukluk çeşitleri ve yüzde
sınıflaması günübirlik faaliyetleri yapabilmeyi ve organ-sistem düzeyindeki
anatomik, fizyolojik ve fonksiyonel anormallikleri yansıtır. Normal limitler
arasında olan GİS bozukluğunun değerlendirilmesi bireyin sadece normal, ara
sıra olan GIS semptomlarıyla beraber (vücudun yeterli beslenmesini sürdürmek ve
normal kilosunu korumasına izin veren yeterli rezerv kapasitesiyle beraber
aktivitelerde hiç kısıtlama olmadan; özel bir diyete gereksinim göstermeden;
tıbbi tedavi gerekmeden) tüm günlük faaliyetlerini yapabilmesini yansıtır.
Bozukluk derecelendirilmesi ile üst sindirim kanalı, özefagus, mide,
duedonum, ince bağırsak ve pankreas ile tanımlanır.
2. ÜST SİNDİRİM KANALI (özefagus, mide ve duedonum,
ince bağırsak, ve pankreas)
Üst sindirim kanalı rahatsızlığı ile ilgili bozukluğu değerlendirmede
kullanılan kriterler Tablo 3’de belirtilmiştir. Pankreas transplantasyonlusu vücut fonksiyon kayıp oranı % 70 olup, aşağıdaki
tabloya göre hastanın durumu değerlendirilecek ve sınıflandırma kriterlerine
göre takdir edilen vücut fonksiyon oranı Balthazard formülü eklenerek tüm vücut
fonksiyon kayıp oranı belirlenecektir.
Tablo 3- Üst sindirim kanalı kalıcı bozukluklarının sınıflandırma kriterleri.
|
Sınıf 1
|
Sınıf 2
|
Sınıf 3
|
Sınıf 4
|
|
Tüm Vücut Fonksiyon Kaybı % 10
|
Tüm Vücut Fonksiyon
Kaybı % 25
|
Tüm Vücut Fonksiyon Kaybı % 50
|
Tüm Vücut Fonksiyon Kaybı % 75
|
|
Üst
sindirim kanalına
ait
semptom ve
bulgular
veya anatomik
kayıp
ya da değişim
Ve
Sürekli
tedavinin
gerek
olmaması
Ve
İstenilen
düzeyde
kiloyu
sürdürebilme
Veya
Operasyon
sonrası
sekel
olmaması.
|
Üst
sindirim kanalına ait
semptom
ve bulgular
veya
anatomik kayıp
ya
da değişim
Ve
Semptom
ve işaretlerin
kontrolünde
uygun
diyet kısıtlaması
ve
ilaç tedavisi
|
